Maluliyet Oranının Tazminata Etkisi — Senaryo Tabloları 2026
Tazminat dosyalarında insanlar genellikle gelirlerine ve kusur oranına odaklanır. Oysa sonucu en çok değiştiren tek sayı çoğu zaman maluliyet oranıdır — ve bu sayı, diğerlerinden farklı olarak itirazla değiştirilebilir. Bu yazı, oranın tazminata etkisini yaş ve gelir senaryolarıyla rakama döker: 1 puanın kaç lira ettiğini, itirazın ne kazandırdığını ve raporda hangi teknik noktaların denetlenmesi gerektiğini gösterir.
İçindekiler
- Neden En Kritik Parametre?
- Doğrusal İlişki ve Sınırları
- Yaşa Göre Senaryo Tablosu
- Gelire Göre Senaryo Tablosu
- 1 Puan Kaç Lira Eder?
- Kritik Eşikler
- İtirazın Getirisi Nasıl Hesaplanır?
- Raporda Denetlenecek Noktalar
- Gerçek Senaryo Örnekleri
- Sıkça Sorulan Sorular
Neden En Kritik Parametre?
Bir tazminat hesabında dört ana değişken vardır. Bunların değiştirilebilirliği birbirinden çok farklıdır:
| Değişken | Etkisi | Sonradan değiştirilebilir mi? |
|---|---|---|
| Gelir | Doğrusal | Kısmen — belge sunularak |
| Yaş | Dolaylı, güçlü | Hayır |
| Kusur oranı | Doğrusal | Evet — itirazla |
| Maluliyet oranı | Doğrusal | Evet — itirazla |
Yaş değiştirilemez. Gelir ancak elinizde belge varsa yükseltilebilir. Geriye iki değişken kalır: kusur ve maluliyet. Bunlardan maluliyet, tıbbi belgeyle desteklendiğinde en somut şekilde savunulabilen olanıdır.
Doğrusal İlişki ve Sınırları
Maddi tazminatta ilişki doğrusaldır: oran ikiye katlanırsa tazminat da ikiye katlanır. Ancak üç yerde doğrusallık bozulur:
1. Bakıcı gideri eşiği
Belirli bir orandan sonra kişi bakıma muhtaç hâle gelir ve bakıcı gideri kalemi devreye girer. Bu kalem ömür boyu hesaplandığı için dosya değerinde sıçrama yaratır. Yani %55'ten %70'e çıkış, %20'den %35'e çıkıştan çok daha fazla tutar getirir.
2. Manevi tazminat
Manevi tazminat formülle değil takdirle belirlenir. Oran arttıkça artar ama orantılı değil, kademeli olarak.
3. SGK mahsubu (iş kazalarında)
İş kazalarında SGK geliri de orana bağlı arttığı için mahsup büyür. Bu, işverenden alınacak net tutarın oranla birlikte artışını yavaşlatır. Mahsup mantığı için SGK tazminatı ve işveren tazminatı yazımıza bakın.
Yaşa Göre Senaryo Tablosu
Aşağıdaki tablo, aylık 40.000 TL net gelirli bir mağdur için, farklı yaş ve maluliyet oranlarında brüt kazanç kaybını gösterir (kusur ve mahsup öncesi, TRH 2010 + %5 iskonto, aktif + pasif dönem).
| Yaş | %10 | %25 | %40 | %60 | %80 |
|---|---|---|---|---|---|
| 25 | ≈ 1.180.000 | ≈ 2.950.000 | ≈ 4.720.000 | ≈ 7.080.000 | ≈ 9.440.000 |
| 35 | ≈ 1.010.000 | ≈ 2.525.000 | ≈ 4.040.000 | ≈ 6.060.000 | ≈ 8.080.000 |
| 45 | ≈ 795.000 | ≈ 1.988.000 | ≈ 3.180.000 | ≈ 4.770.000 | ≈ 6.360.000 |
| 55 | ≈ 520.000 | ≈ 1.300.000 | ≈ 2.080.000 | ≈ 3.120.000 | ≈ 4.160.000 |
| 65 | ≈ 245.000 | ≈ 613.000 | ≈ 980.000 | ≈ 1.470.000 | ≈ 1.960.000 |
Okunması gereken: Aynı maluliyet oranı, 25 yaşındaki bir mağdurda 65 yaşındakinin yaklaşık beş katı tazminat üretir. Sebep basittir — genç mağdurun önünde çok daha uzun bir kayıp dönemi vardır.
Gelire Göre Senaryo Tablosu
Bu kez yaş sabit (35) ve gelir değişiyor. Maluliyet %30 kabul edilmiştir.
| Aylık net gelir | Yıllık gelir | Brüt kazanç kaybı (%30 maluliyet) |
|---|---|---|
| Asgari ücret düzeyi | — | ≈ 1.010.000 TL |
| 30.000 TL | 360.000 TL | ≈ 2.270.000 TL |
| 50.000 TL | 600.000 TL | ≈ 3.790.000 TL |
| 80.000 TL | 960.000 TL | ≈ 6.060.000 TL |
| 120.000 TL | 1.440.000 TL | ≈ 9.090.000 TL |
1 Puan Kaç Lira Eder?
Pratikte en çok sorulan soru budur: "Oranım %18 çıktı, %25 olsaydı ne kazanırdım?"
Cevap, yaş ve gelire bağlı olarak 1 puanın TL karşılığıdır. Aşağıdaki tablo bunu doğrudan verir (aylık net gelir 40.000 TL varsayımıyla):
| Yaş | 1 puanın karşılığı (brüt) | 10 puanın karşılığı |
|---|---|---|
| 25 | ≈ 118.000 TL | ≈ 1.180.000 TL |
| 35 | ≈ 101.000 TL | ≈ 1.010.000 TL |
| 45 | ≈ 79.500 TL | ≈ 795.000 TL |
| 55 | ≈ 52.000 TL | ≈ 520.000 TL |
| 65 | ≈ 24.500 TL | ≈ 245.000 TL |
Gelir farklıysa oranlayarak hesaplayabilirsiniz. Örneğin 35 yaşında ve aylık 60.000 TL gelirli biri için 1 puan ≈ 101.000 × (60/40) = ≈ 151.500 TL.
Kritik Eşikler
Bazı oran eşikleri, sadece tutarı değil dosyanın niteliğini değiştirir.
| Eşik | Ne değişir |
|---|---|
| %10 (iş kazası) | SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlar. Altındaysa gelir bağlanmaz — ama tazminat hakkı devam eder ve mahsup da olmaz |
| %25–40 | Meslek değiştirme zorunluluğu gündeme gelir; ekonomik geleceğin sarsılması kalemi güçlenir |
| %50 üzeri | Ağır maluliyet; manevi tazminat takdiri belirgin yükselir |
| %60–70 üzeri | Bakıcı ihtiyacı gündeme gelir; dosya değerinde sıçrama |
%10 eşiği yanılgısı
İş kazalarında SGK'nın %10 altında gelir bağlamaması, sıklıkla "hakkım yok" şeklinde yorumlanır. Bu yanlıştır. Aksine: SGK geliri bağlanmadığı için mahsup edilecek tutar da yoktur, dolayısıyla işverenden istenecek tutar oransal olarak daha yüksek kalır.
İtirazın Getirisi Nasıl Hesaplanır?
Rapora itiraz zaman ve emek gerektirir. Karar duyguyla değil, basit bir hesapla verilmelidir:
İtirazın beklenen getirisi = (Hedeflenen oran − Mevcut oran) × 1 puanın TL karşılığı × Kusur oranı × Başarı olasılığı
Örnek karar
Durum: 38 yaşında, aylık 45.000 TL gelir, mevcut oran %16, itirazla %26 hedefleniyor. Karşı taraf kusuru %100. Tıbbi dayanak güçlü (değerlendirilmemiş bulgular var), başarı olasılığı makul.
- 1 puanın karşılığı: ≈ 95.000 × (45/40) = ≈ 107.000 TL
- Hedeflenen artış: 10 puan → ≈ 1.070.000 TL
- Kusur %100 → tamamı talep edilebilir
Bu dosyada itirazın potansiyel getirisi 1 milyon TL'yi aşıyor; itiraz açıkça değer.
Karşı örnek
Durum: 62 yaşında, asgari ücret düzeyinde gelir, mevcut oran %12, itirazla %16 hedefleniyor, karşı taraf kusuru %40.
- 1 puanın karşılığı: ≈ 8.500 TL
- 4 puan × 8.500 = 34.000 TL × %40 kusur = ≈ 13.600 TL
Burada itirazın getirisi, sürecin uzaması ve masraflar karşısında sınırlı kalabilir. Karar, dosyanın diğer kalemleriyle birlikte verilmelidir.
Kendi Oranınızın TL Karşılığını Görün
Farklı maluliyet oranı senaryolarının dosyanızda kaç liraya karşılık geldiğini görün; rapora itirazın değip değmeyeceğine rakama bakarak karar verin.
Raporda Denetlenecek Noktalar
Oranın düşük çıkmasının teknik sebepleri genellikle şu altı başlıkta toplanır:
1. Cetvel maddesi seçimi
Aynı arıza için farklı cetvel maddeleri uygulanabilir. Raporda hangi maddenin kullanıldığı belirtilmelidir; belirtilmemişse sorulmalıdır. Yanlış madde seçimi en yaygın itiraz gerekçesidir.
2. Balthazard formülünün uygulanışı
Birden fazla arızada oranlar toplanmaz; her arıza kalan kapasite üzerinden hesaplanır. Sıralamanın büyükten küçüğe yapılmaması veya bir arızanın hiç sayılmaması mağdur aleyhine sonuç doğurur. Hesabın adım adım gösterilmesi istenmelidir.
| Arıza | Oran | Kalan kapasiteden pay | Birikimli |
|---|---|---|---|
| 1. arıza | %30 | %30 | %30 |
| 2. arıza | %20 | %70 × %20 = %14 | %44 |
| 3. arıza | %10 | %56 × %10 = %5,6 | %49,6 |
Basit toplama %60 verirdi; doğru sonuç %49,6'dır. Aradaki 10,4 puan, 35 yaşında ve 40.000 TL gelirli bir dosyada ≈ 1.050.000 TL eder.
3. Raporun zamanlaması
Arıza sabitleşmeden alınan rapor gerçek durumu yansıtmaz. Fizik tedavi devam ediyorsa, ek ameliyat bekleniyorsa veya iyileşme süreci tamamlanmamışsa rapor ertelenmelidir.
4. Değerlendirilmeyen arızalar
Sıkça atlanan tablolar:
- Travma sonrası stres bozukluğu, depresyon, uyku bozukluğu
- Kronik ağrı sendromu
- Estetik kayıp (yüzde iz, skar dokusu)
- Nörolojik bulgular (sinir sıkışması, his kaybı)
- İç organ fonksiyon kayıpları
Bunlar ilk raporda değerlendirilmemişse, ilgili branş konsültasyonuyla belgelenip itiraz gerekçesi yapılabilir.
5. Dominant taraf ve meslek
Sağlak bir kişide sağ el arızası, sol ele göre daha yüksek değerlendirilir. Ayrıca kişinin mesleği, aynı arızanın farklı orana karşılık gelmesine yol açabilir. Raporda bu unsurların dikkate alınıp alınmadığı denetlenmelidir.
6. Doğru ölçütün kullanımı
| Ölçüt | Nerede kullanılır |
|---|---|
| Meslekte kazanma gücü kaybı | İş kazası, meslek hastalığı |
| Çalışma gücü kaybı | Trafik kazası, malpraktis |
| Engellilik oranı | Tazminatta kullanılmaz — sosyal haklar ve vergi indirimi içindir |
Engelli sağlık kurulu raporundaki oranın tazminat hesabında kullanılması sık yapılan bir hatadır; iki oran birbirinden farklı çıkar.
Gerçek Senaryo Örnekleri
Senaryo 1 — Değerlendirilmeyen psikiyatrik tablo
Durum: 31 yaşında erkek, trafik kazası, aylık net 42.000 TL, karşı taraf kusuru %100. İlk rapor: %14 (yalnızca ortopedik bulgular). Mağdurda kaza sonrası araç kullanamama, kâbuslar ve panik atak var; psikiyatri takibi mevcut ama dosyaya sunulmamış.
Psikiyatri konsültasyonu ve düzenli takip kayıtları sunularak itiraz edildi. Ek raporda travma sonrası stres bozukluğu değerlendirmeye alındı ve Balthazard ile birleştirilerek oran %23 oldu.
| %14 ile | %23 ile | Fark | |
|---|---|---|---|
| Brüt kazanç kaybı | ≈ 1.485.000 TL | ≈ 2.440.000 TL | +955.000 TL |
Senaryo 2 — Hatalı Balthazard uygulaması
Durum: 44 yaşında kadın, iş kazası. Raporda üç arıza var: %28, %18, %12. Rapor, arızaları basitçe toplayarak %58 yerine, sıralamayı küçükten büyüğe yaparak %53,4 hesaplamış.
Doğru sıralama (büyükten küçüğe) ile: %28 → kalan %72 → %72 × %18 = %12,96 → birikimli %40,96 → kalan %59,04 → %59,04 × %12 = %7,08 → toplam %48,04.
Bu örnekte hatalı uygulama mağdur lehine sonuç vermişti. Ancak formülün her iki yönde de yanlış uygulanabileceğini gösterir — bu nedenle hesabın adım adım denetlenmesi her hâlükârda gereklidir.
Senaryo 3 — Erken alınan rapor
Durum: 27 yaşında erkek, kaza sonrası 5. ayda rapor almış: %11. Ancak fizik tedavi devam ediyor ve ikinci ameliyat planlanıyor.
Tedavi tamamlandıktan 14 ay sonra alınan yeni raporda, kalıcı hareket kısıtlılığı ve gelişen sinir hasarıyla oran %29 belirlendi.
Aylık 38.000 TL gelirli bu mağdur için fark: ≈ 1.980.000 TL. Tek değişken, raporun doğru zamanda alınmasıydı.
Sıkça Sorulan Sorular
Maluliyet oranımdaki 1 puan kaç lira eder?
Yaşa ve gelire bağlıdır. 35 yaşında ve aylık 40.000 TL gelirli bir mağdurda yaklaşık 101.000 TL; 55 yaşında aynı gelirle yaklaşık 52.000 TL; 65 yaşında yaklaşık 24.500 TL. Geliriniz farklıysa oranlayarak hesaplayabilirsiniz.
Oranım %10'un altında, tazminat alabilir miyim?
Evet. %10 eşiği yalnızca SGK'nın iş kazasında gelir bağlaması içindir, tazminat hakkını etkilemez. Üstelik SGK geliri bağlanmadığı için mahsup edilecek tutar da bulunmaz; bu, karşı taraftan alınacak tutarın oransal olarak daha yüksek kalması demektir.
Engelli raporumdaki oran kullanılabilir mi?
Hayır. Engelli sağlık kurulu raporu sosyal haklar ve vergi indirimi içindir. Tazminatta iş kazalarında meslekte kazanma gücü kaybı, trafik kazalarında çalışma gücü kaybı oranı kullanılır. İki oran birbirinden farklı çıkar ve karıştırılmamalıdır.
Birden fazla yaralanmam var, oranlar toplanır mı?
Hayır. Balthazard formülüyle birleştirilir: her arıza, önceki arızalardan geriye kalan sağlam kapasite üzerinden hesaplanır. Sıralama büyükten küçüğe yapılmalıdır. Raporda hesabın adım adım gösterilmesini talep edin.
Rapor ne zaman alınmalı?
Arıza sabitleştikten sonra. Fizik tedavi sürüyorsa, ek ameliyat bekleniyorsa veya iyileşme tamamlanmamışsa erken alınan rapor gerçek durumu yansıtmaz ve düşük oranla dosyanın kapanmasına yol açar.
İtiraz etsem oran düşebilir mi?
Teorik olarak mümkündür ancak uygulamada nadirdir; ek raporlar genellikle daha kapsamlı inceleme sonucu alındığı için oranın yükselmesi daha sık görülür. Yine de itiraz, somut tıbbi dayanak olmadan yapılmamalıdır.
Sigortanın anlaşmalı hekiminden aldığım rapor bağlayıcı mı?
Hayır. Sigorta şirketinin yönlendirdiği hekimden alınan rapor mahkemeyi bağlamaz ve genellikle düşük oran verir. Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanesinden yeni rapor talep edilebilir.
İlgili Yazılar
- Trafik Kazası Maluliyet Tazminatı Oranı
- İş Kazası Maluliyet Oranı ve Tazminata Etkisi
- Tazminat Hesaplama Yöntemleri 2026
- Trafik Kazası İş Gücü Kaybı Hesaplama
- SGK Tazminatı ve İşveren Tazminatı — Mahsup
- Trafik Kazası Yaralanma Tazminatı Hesaplama
Kaynak ve Güncelleme Notu
Bu yazı Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve TRH 2010 yaşam tablosu esas alınarak hazırlanmıştır. Tablolardaki tutarlar TRH 2010 ve %5 teknik faiz varsayımıyla, aktif ve pasif dönem birlikte hesaplanarak üretilmiş yaklaşık değerlerdir; kusur indirimi ve SGK mahsubu içermez. Yöntemi göstermek amacıyla verilmiştir ve hiçbir dosya için taahhüt niteliği taşımaz.