İşten ayrıldığınız gün — istifa edin, çıkarılın, emekli olun ya da iş yerinde vefat olsun — geride bıraktığınız her ay aslında bir alacak hesabıdır. Kıdem tazminatı çoğu kişinin aklına ilk gelendir, ama gerçek tablo çok daha geniştir: ihbar tazminatı, ödenmemiş ücret, fazla mesai, hafta tatili ücreti, yıllık izin alacağı, AGİ, ikramiye, prim, yol-yemek bedeli. Tüm bu kalemler doğru hesaplanmadığında işçi, hak ettiğinin üçte birini bile alamadan iş ilişkisini kapatır.

Bu rehber; iş ilişkisi sona eren çalışanlar, işveren tarafında insan kaynakları yöneticileri, iş hukuku avukatları ve sendika temsilcileri için işçi alacaklarının 12 ana kaleminin hepsini — şartlardan hesaplama yöntemine, faiz türünden zamanaşımına, arabuluculuk ön koşulundan iş mahkemesi sürecine — 2026 itibarıyla geçerli İş Kanunu (4857), Borçlar Kanunu ve Yargıtay yerleşik içtihatları çerçevesinde somut rakamlarla anlatıyor.

İşçi Alacaklarının 12 Ana Kalemi

Türk iş hukukunda işçinin işverenden talep edebileceği alacaklar tek bir başlık altında değil, on iki farklı kalemde toplanır. Her birinin doğum koşulu, hesaplama yöntemi, faiz türü ve zamanaşımı süresi farklıdır:

Kalem	Yasal dayanak	Faiz türü	Zamanaşımı
Kıdem tazminatı	1475 SK m.14	Mevduata uygulanan en yüksek faiz	5 yıl
İhbar tazminatı	4857 SK m.17	Yasal faiz	5 yıl
Ücret alacağı	4857 SK m.32	Mevduata uygulanan en yüksek faiz	5 yıl
Fazla mesai ücreti	4857 SK m.41	Mevduata uygulanan en yüksek faiz	5 yıl
Hafta tatili ücreti	394 SK / 4857 SK m.46	Mevduata uygulanan en yüksek faiz	5 yıl
Genel tatil ücreti	2429 SK / 4857 SK m.47	Mevduata uygulanan en yüksek faiz	5 yıl
Yıllık izin alacağı	4857 SK m.59	Yasal faiz	5 yıl
AGİ (Asgari Geçim İndirimi)	193 SK m.32	Yasal faiz	5 yıl
İkramiye	İş sözleşmesi/TİS	Yasal faiz	5 yıl
Prim/komisyon	İş sözleşmesi	Yasal faiz	5 yıl
Yol-yemek bedeli	İş sözleşmesi/uygulama	Yasal faiz	5 yıl
Eşit davranma tazminatı	4857 SK m.5	Yasal faiz	5 yıl

Bu kalemlerin her biri ayrı bir alacak başlığıdır; iş mahkemesinde "işçi alacağı davası" açıldığında dilekçenin her kalem için ayrı talep miktarı içermesi gerekir. Eksik kalan kalem otomatik gelmez — talep edilmemişse hâkim kendiliğinden hükmedemez.

Fesih Türü Neden Kritik? Hangi Durumda Hangi Alacak Doğar?

İşçi alacaklarının türünü ve miktarını belirleyen en kritik unsur iş ilişkisinin nasıl sona erdiğidir. Aynı kişi, aynı kıdem ve maaşla iki farklı şekilde işten ayrıldığında alacağı tutar arasında 100.000 TL'lik fark olabilir.

Fesih senaryosu	Kıdem	İhbar	İşsizlik maaşı
İşveren haklı fesih (m.25/II — ahlak ve iyi niyet)	YOK	YOK	YOK
İşveren haksız fesih	VAR	VAR	VAR
İşçi haklı fesih (m.24)	VAR	YOK	VAR
İşçi istifa (haksız)	YOK	YOK (işçi öder)	YOK
Emeklilik	VAR	YOK	—
Askerlik (erkek)	VAR	YOK	—
Evlilik (kadın, 1 yıl içinde)	VAR	YOK	—
Vefat	VAR (mirasçılara)	YOK	—
İkale (anlaşmalı fesih)	SÖZLEŞMEYE BAĞLI	SÖZLEŞMEYE BAĞLI	YOK

Pratik sonuç: İşten çıkarılma şekli "haksız fesih" olarak kayıt altına alındığında işçi tüm alacakları + işsizlik maaşı + işe iade davası açma hakkı kazanır. "İstifa" olarak kayıtlandığında ise hiçbiri doğmaz. Bu yüzden işten ayrılırken çıkış kodunu ve fesih bildirimini dikkatle incelemek gerekir.

Kıdem Tazminatı (KIDEM)

Kıdem tazminatı, 1475 sayılı eski İş Kanunu'nun yürürlükte kalan tek maddesi olan 14. madde ile düzenlenir ve hâlâ Türk iş hukukunun en güçlü işçi koruma mekanizmasıdır.

Doğum şartları

• İş yerinde en az 1 yıl çalışmış olmak
• Yukarıdaki tabloda KIDEM=VAR yazan bir nedenle iş ilişkisinin sona ermesi
• Aynı işverenin farklı iş yerlerinde geçen süreler birleşir (4857 SK m.6)

Hesaplama formülü

Kıdem = Brüt giydirilmiş ücret × Yıl + (Ay × 1/12) + (Gün × 1/365)

Giydirilmiş ücret = çıplak brüt ücret + yol + yemek + AGİ haricindeki düzenli ödemeler (ikramiye 12'ye bölünmüş, yıllık prim 12'ye bölünmüş, gibi).

Tavan uygulaması (2026)

2026 yılı 1. yarıyıl kıdem tavanı 41.828,42 TL'dir. Yıllık ücretiniz bu tavanın üzerindeyse, kıdem hesabında tavan esas alınır — yani aylık brüt 100.000 TL kazansanız bile her yıl için en fazla bu tavan kadar kıdem alırsınız. Tavan her 6 ayda bir memur maaş katsayısına göre güncellenir.

Vergi avantajı

Kıdem tazminatı damga vergisi hariç (binde 7,59) hiçbir vergiye tabi değildir. Net = Brüt × 0,99241 gibidir.

Detaylı hesaplama için: Kıdem ve İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır rehberi.

İhbar Tazminatı (IHBAR)

İhbar tazminatı, iş sözleşmesini bildirimsiz fesheden tarafın diğer tarafa ödediği tazminattır — bu yönüyle "tazminat" değil, cezai bir bildirim süresi karşılığıdır. Kıdem 1 yıl şartı taşır; ihbar herhangi bir minimum süre şartı içermez.

Çalışma süresi	Bildirim süresi	İhbar tazminatı (haftalık brüt × süre)
0–6 ay	2 hafta	14 günlük brüt ücret
6–18 ay	4 hafta	28 günlük brüt ücret
18 ay–3 yıl	6 hafta	42 günlük brüt ücret
3 yıl ve üzeri	8 hafta	56 günlük brüt ücret

Bildirim süresinde işçinin "iş arama izni" hakkı vardır (günlük 2 saat). Bildirim süresi süresince hem işçi çalışmaya hem işveren ödemeye devam eder; süre bitiminde ilişki kendiliğinden son bulur. Karşılığında ödendiğinde "ihbar tazminatı" adını alır.

Detaylı senaryolar ve hesaplama örnekleri için: İhbar Tazminatı ve Bildirim Süresi rehberi.

Ödenmemiş Ücret ve Eksik Ücret Farkı

İşçinin ödenmemiş aylık ücreti en sık karşılaşılan ama en az ihtilaflı kalemdir; bordro ve banka kayıtlarıyla kolayca ispatlanır. Eksik ücret farkı (gerçek ücret bordroda eksik gösterildiğinde) ise tanık beyanı, e-posta yazışmaları, eski meslektaş ifadeleri ile ispatlanır.

Ücret üzerinden hesaplanan tüm türev alacaklar (kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin) gerçek ücret üzerinden hesaplandığı için, eksik ücret farkının ispatlanması tek başına bir kalem değil, bir çarpandır. 2.000 TL fark, 5 yıllık kıdemde 10.000 TL+ kıdem farkı doğurur.

Fazla Mesai (FM)

4857 SK m.41 uyarınca:

• Haftalık çalışma süresi: en fazla 45 saat (denkleştirme yapılmıyorsa)
• Günlük çalışma süresi: en fazla 11 saat
• 45 saatin üzerindeki çalışma fazla mesai sayılır
• Fazla mesai ücreti: normal saatlik ücretin %50 zamlı halidir
• Yıllık 270 saatten fazla fazla mesai için işçi onayı gerekir

Hesaplama mantığı

FM ücreti = (Aylık brüt ÷ 225) × 1,5 × FM saat

Buradaki "225", aylık 30 gün × 7,5 saat = 225 saat normal çalışma süresidir. (Bazı bilirkişiler 195 saat ya da hizmet süresi üzerinden başka katsayı kullanır; Yargıtay 9. HD genel olarak 225 saati esas alır.)

İspat ve hakkaniyet indirimi

Fazla mesai talepleri kayıt altında olmadığında tanık beyanına dayanır. Yargıtay yerleşik içtihadına göre tanıkla ispatlanan fazla mesaide hâkim %30 hakkaniyet indirimi uygular (zira tanıklar hatalı hatırlayabilir, bazı dönemler izinli/raporlu olunmuş olabilir vs.).

Detaylı hesaplama: Fazla Mesai Tazminatı Hesaplama rehberi.

Hafta Tatili ve Genel Tatil Ücretleri

Hafta tatili (Pazar): 4857 SK m.46 uyarınca işçi her hafta en az 24 saat ara dinlenmeyle hafta tatili kullanır. Tatilde çalıştırılırsa ücreti %150 zamlı ödenir (1 günlük çalışma için 2,5 yevmiye).

Genel tatil (resmi bayramlar): 2429 SK ile belirlenen 16,5 günlük resmi bayram günlerinde çalıştırılan işçi %100 zamlı ücret alır (1 günlük çalışma için 2 yevmiye).

Tatil türü	Çalışma yapılırsa ödeme	Çalışma yapılmazsa ödeme
Hafta tatili (Pazar)	2,5 günlük yevmiye	1 günlük yevmiye (zaten ödenir)
Resmi bayram	2 günlük yevmiye	1 günlük yevmiye (zaten ödenir)

Yıllık İzin Alacağı (YIA)

4857 SK m.59 uyarınca yıllık izin kullanılmadığında ücrete dönüşür ve iş ilişkisi sona erdiğinde nakden ödenir. Çalışırken izin parası ödenemez (çalışırken kullanılmalıdır); bu kural yalnızca fesihte uygulanır.

Hizmet süresi	Yıllık izin günü
1–5 yıl	14 gün
5–15 yıl	20 gün
15 yıl ve üzeri	26 gün
18 yaş altı / 50 yaş üstü	20 gün (alt sınır)

Hesaplama: YIA = Çıplak brüt günlük ücret × Kullanılmayan izin günü. Burada giydirilmiş değil, çıplak ücret kullanılır.

Detaylı senaryolar: Yıllık İzin Alacağı Hesaplama rehberi.

AGİ, İkramiye, Prim, Yol-Yemek Bedeli

• AGİ (Asgari Geçim İndirimi): 2022'den itibaren asgari ücret üzerine entegre edildi; ayrı kalem olarak yalnızca eski dönemlere ait talepler için doğar.
• İkramiye: İş sözleşmesi veya TİS ile öngörülmüşse zorunludur. Yıllık ikramiye sayısı belliyse aylık ücretin (ikramiye sayısı/12) oranı kıdem ve ihbar hesabında giydirme olarak girer.
• Prim/komisyon: Sözleşme ya da uygulama ile düzenliyse alacak haline dönüşür. Tek seferlik bonus iken alacaktan farklıdır.
• Yol-yemek bedeli: Nakden ödeniyorsa giydirilmiş ücrete eklenir; ayni (servis/yemekhane) ise eklenmez.

Faiz Türleri: Hangisi Hangi Kaleme?

İşçi alacaklarında üç farklı faiz türü vardır ve doğru türün uygulanması alacağı %30–60 oranında değiştirebilir:

Faiz türü	Hangi kalemler	Yaklaşık yıllık (2026)
Yasal faiz	İhbar, yıllık izin, ikramiye, prim	%9 (sabit)
Ticari faiz	İşveren tüccar ise (m.66 BK uyarınca)	~%18–22 (TCMB)
Mevduata uygulanan en yüksek faiz	Kıdem, ücret, fazla mesai, hafta/genel tatil	~%40–55 (banka mevduat oranı)

Pratik etki: 200.000 TL kıdem alacağı, 3 yıl sonra mahkeme kararı ile ödendiğinde:
– Yasal faiz uygulansaydı → ~54.000 TL faiz
– Mevduata en yüksek faiz uygulanırsa → ~360.000 TL+ faiz
Aradaki fark, "doğru kalem doğru faiz" formülünün önemini açıklar.

Faiz başlangıç tarihi de ayrıca önemlidir: kıdem ve ihbarda fesih tarihi; ücret, fazla mesai, tatillerde her ücretin muaccel olduğu tarih; yıllık izinde fesih tarihi.

İspat Yükü ve Deliller

İş hukukunda kural "işçi lehine yorum"tur ama her alacağın ayrı ispat aracı vardır:

• Kıdem-ihbar: SGK işe giriş-çıkış kayıtları, çıplak ve giydirilmiş ücret bordrosu
• Ücret: Banka kayıtları, banka EFT açıklamaları, bordrolu maaş farkı
• Fazla mesai: İşveren puantaj kayıtları (varsa zorunlu); yoksa tanık beyanı + e-posta + WhatsApp + giriş-çıkış logları
• Hafta tatili / genel tatil: Çalışma günlerinin tanıkla ispatı
• Yıllık izin: İzin defteri (işveren tutmak zorunda); imzalı belge yoksa "izin kullanılmamış" sayılır

Yargıtay 9. HD'nin yerleşik içtihadına göre puantaj işveren tarafından tutulması gereken bir belgedir; tutulmamışsa veya ibraz edilmemişse "işçi aleyhine yorum yapılamaz" — yani fazla mesai ihtilaflarında işçi tanıkla ispat yoluna gider ve %30 hakkaniyet indirimi sonrasında alacağı tahsil eder.

Arabuluculuk: Zorunlu Ön Koşul

2018'den bu yana işçi alacaklarına ilişkin tüm davalarda iş mahkemesine gitmeden önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabulucu görüşmesi yapılmadan açılan dava dava şartı yokluğundan reddedilir.

• Adliye listelerinden seçilen arabulucu 3 hafta içinde görüşmeyi tamamlar
• Anlaşma sağlanırsa "arabuluculuk anlaşma belgesi" düzenlenir, ilam niteliğindedir (icrası kolay)
• Anlaşmazlık halinde "anlaşmazlık tutanağı" düzenlenir, dava açma hakkı doğar
• Arabuluculuk ücreti normalde işveren tarafından, anlaşma olmazsa devletçe karşılanır

Arabuluculuk masasında elinizde somut bir alacak hesabı olmadan oturmamak şarttır. Aktüer ya da bağımsız uzman tarafından hazırlanmış uzman mütalaa, masada %30–60 daha iyi anlaşma sağlar. Uzman Mütalaasının Anlamı ve Etkisi.

İş Mahkemesi Süreci

1. Dava dilekçesi: Tüm alacak kalemleri ayrı ayrı belirtilmeli, miktar yazılmalı (tahsilat değil tespit isteniyorsa belirsiz alacak davası açılabilir)
2. Cevap: Davalı işveren 2 hafta + 2 hafta süreyle cevap verir
3. Ön inceleme duruşması: Tarafların delillerinin toplanması
4. Bilirkişi raporu: Aktüer / iş hukuku bilirkişi ücret bordrosu, SGK kayıtları, tanık beyanları üzerinden alacak hesabı yapar
5. Tahkikat duruşmaları: Tanık dinleme, bilirkişi raporuna itiraz
6. Karar: Hâkim tüm kalemleri tek tek hükme bağlar
7. İstinaf: Karara karşı 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf
8. Temyiz: Belirli miktar üstündeki kararlarda Yargıtay 9. HD'ye temyiz

Ortalama dava süresi: 14–22 ay (bilirkişi yoğunluğuna göre). Yüksek miktarlı davalar tipik olarak 24–36 ay sürer.

Zamanaşımı

• Genel zamanaşımı: 5 yıl (TBK m.146 — eski düzenlemede 10 yıl, 25.10.2017'den itibaren 5 yıl)
• Kıdem ve ihbar: fesih tarihinden itibaren 5 yıl
• Ücret, fazla mesai, tatil: her ücretin muaccel olduğu tarihten itibaren 5 yıl
• Yıllık izin alacağı: fesih tarihinden itibaren 5 yıl

Önemli: Davanın ıslahla artırılması sırasında zamanaşımı ileri sürülürse, ıslah talebi zamanaşımına uğramış olabilir. Bu nedenle dava açarken tüm kalemleri en azından asgari miktarla talep etmek, sonra ıslahla artırmak önerilir.

3 Senaryoda Somut Hesaplama Örnekleri

Senaryo A — 4 yıllık beyaz yaka, haksız fesih

• Kıdem: 4 yıl, brüt giydirilmiş ücret 50.000 TL
• Aylık 12 saat fazla mesai, hiçbir ödeme yok
• 14 gün kullanılmamış yıllık izin

Hesap: Kıdem ≈ 50.000 × 4 = 200.000 TL · İhbar ≈ 56 günlük brüt = 93.333 TL · FM 4 yıl × 144 saat × 333 TL × 1,5 = 287.712 TL (hakkaniyet -%30 = 201.398 TL) · YIA 14 × 1.667 TL = 23.338 TL · Toplam ≈ 518.069 TL + faiz.

Senaryo B — 8 yıllık mavi yaka, emeklilik

• Kıdem: 8 yıl, brüt giydirilmiş 28.000 TL
• İkramiye yıllık 2 maaş (asgari 4.667 TL/ay olarak ücrete eklenir)
• 20 gün kullanılmamış yıllık izin

Hesap: Giydirilmiş = 32.667 TL · Kıdem = 32.667 × 8 = 261.333 TL · İhbar = YOK (emekli) · YIA 20 × 933 TL = 18.660 TL · Toplam ≈ 279.993 TL + faiz.

Senaryo C — 2 yıllık taşeron işçi, vefat

• Kıdem: 2 yıl, brüt giydirilmiş 24.500 TL
• Asıl işveren-alt işveren ilişkisi (müteselsil sorumluluk)

Hesap: Kıdem mirasçılara = 24.500 × 2 = 49.000 TL (yasal mirasçılara payları oranında ödenir). İhbar = YOK (vefat). Asıl işveren ve taşeron müteselsilen sorumlu; mirasçılar her ikisinden de talep edebilir.

7 Sık Yapılan Hata

1. Brüt yerine net ücretle hesap yapmak — Tüm hesaplamalar brüt giydirilmiş üzerindendir; sonra damga vergisi düşülür.
2. Tavanı unutmak — Yüksek maaşlılarda kıdem, 2026 1. yarı için 41.828,42 TL ile sınırlıdır.
3. Faiz türünü karıştırmak — Kıdem ve ücretin faizi en yüksek mevduat; ihbarın yasal faiz.
4. Fazla mesaide hakkaniyet indirimini unutmak — Tanıkla ispatta %30 indirim uygulanır.
5. İzin defterini görmeden dava açmak — İzin kullanmamış olsa bile imzalı belge yoksa zorlanır.
6. Çıplak ile giydirilmiş ücreti aynı sanmak — Yıllık izin çıplak, kıdem giydirilmiştir.
7. Zamanaşımı geçtikten sonra dava açmak — 5 yıllık süre işveren itiraz ettiğinde hâkim re'sen göz önüne alır.

Sıkça Sorulan Sorular

İstifa eden işçi kıdem alabilir mi?

Kural olarak hayır. İstisnalar: emeklilik, askerlik, kadın için 1 yıl içinde evlilik ve "haklı nedenle istifa" (m.24 — sigortasız çalıştırılma, taciz, ücretin ödenmemesi vb.) hallerinde istifa olsa bile kıdem doğar.

İhbar tazminatı ile bildirim süresi farkı nedir?

Bildirim süresi kullanıldığında işçi çalışır, ücret alır. Kullanılmadığında bu süreye karşılık gelen ücret peşin olarak ihbar tazminatı adıyla ödenir. İkisi aynı para; ödenme şekli farklıdır.

İşveren sigortayı eksik gösterdiyse kıdem nasıl etkilenir?

Eksik sigorta dönemi tanık ve diğer delillerle ispatlandığında kıdem hesabına dahil edilir. Ayrıca SGK'ya hizmet tespit davası açılabilir; mahkeme kararıyla SGK kayıtları düzeltilir.

İkale (anlaşmalı çıkış) yaptım, hâlâ alacak isteyebilir miyim?

İkalede tüm alacakların makul bir karşılıkla ödendiği kabul edilir. Yargıtay yerleşik içtihadına göre makul yarar testi uygulanır: ikale tutarı tüm yasal alacakları (kıdem + ihbar + diğer) makul ölçüde karşılamıyorsa ikale geçersiz sayılabilir ve dava devam eder.

Bordro ile gerçek ücret farklıysa ne yapmalıyım?

Eksik ücret farkı için tanık + banka kayıtları + e-posta yazışması ile dava açılır. Mahkeme gerçek ücreti tespit eder ve tüm türev alacakları (kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin) gerçek ücret üzerinden hesaplar. Bu çoğu davada en büyük "çarpan" etkisidir.

Davayı kazanırsam vekalet ücreti alır mıyım?

Hayır, vekalet ücreti karşı tarafa yüklenir ama avukatınızın değil davacının hesabına geçer. Avukatlık sözleşmesinde aksi yazılı değilse karşı tarafa hükmedilen vekalet ücreti müvekkilin hesabına geçer ve avukatla pay edilir.

İşsizlik maaşı kıdemden farklı mı?

Tamamen farklı. İşsizlik maaşı SGK İşsizlik Sigortası Fonu'ndan ödenir; haksız feshe uğrayan ve şartları taşıyan işçiye 6–10 ay süreyle aylık olarak yatar. Kıdem ise işverenin tek seferlik ödediği tazminattır. İkisi birlikte alınabilir.

Sonuç ve Sonraki Adım

İşçi alacakları, doğru hesaplandığında çoğu kişinin tahmin ettiğinin 1,5–3 katı tutara ulaşır. Eksik ücret farkı, doğru faiz türü ve fazla mesai detayı bu çarpanın motorudur. Arabuluculuğa ya da iş mahkemesine gitmeden önce bağımsız bir aktüer mütalaası aldığınızda — sadece pazarlık masasında değil bilirkişi sürecinde de — kayda değer bir avantaj elde edersiniz.

İlgili Yazılar

• Kıdem ve İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
• İhbar Tazminatı ve Bildirim Süresi 2026
• Fazla Mesai Tazminatı Hesaplama
• Yıllık İzin Alacağı Hesaplama
• Uzman Mütalaası Nedir?