Bozma Sonrası Tazminat Yeniden Hesap: Güncel Tarih ve Islah

Kısa cevap: Uzun süren bir yaralanma veya vefat davasında hesap, dosyanın karara en yakın tarihli verileriyle yeniden yapılır. Hesap tarihi ileri alındığında geçmiş dönemler gerçekleşmiş asgari ücretlerle hesaplanır ve sonuç çoğu zaman belirgin biçimde yükselir. Temsili örneğimizde 2022'de yaralanan bir kişinin hesabı 2023 tarihli raporda yaklaşık 720 bin TL, 2026 tarihli raporda yaklaşık 2,3 milyon TL çıkıyor. Bozma kararından sonra yeni hesabın talebe yansıtılması mümkündür: HMK m.177/2 uyarınca ilk derece mahkemesi tahkikata ilişkin işlem yaparsa tahkikat sona erene kadar ıslah yapılabilir. Ancak aynı davada ıslah yalnız bir kez yapılabilir ve sigortacının sorumluluğu kaza tarihindeki teminatla sınırlı kalır.

Avukatların sık karşılaştığı bir senaryo şudur: Dava ıslah edilir, karar verilir, temyiz incelemesinde hesabın asgari ücret üzerinden yapılması gerektiği gerekçesiyle bozma gelir. Dosya geri döner, yeni bilirkişi güncel tarihle hesap yapar ve dava uzun sürdüğü için asgari ücretle yapılan yeni hesap ilk karardaki tutardan bile yüksek çıkar. Bu noktada "yeniden ıslah mümkün mü, değilse fark nasıl istenir?" sorusu gündeme gelir. Bu yazı, yeniden hesabın mantığını ve talebin hangi yollarla güncellenebileceğini anlatır.

• Hesap neden yeniden yapılır?
• Temsili örnek: hesap tarihi değişince sonuç
• Bozmadan sonra ıslah: HMK m.177/2
• Tek ıslah kuralı ve istinaf aşaması
• Kısmi dava ve ek dava seçenekleri
• Teminat limiti ve önceki ödemeler
• Yeni rapor geldiğinde kontrol listesi
• Sıkça Sorulan Sorular

Hesap neden yeniden yapılır?

Tazminat hesabı, karara en yakın tarihteki verilerle yapılmalıdır. Hesap tarihi değiştiğinde üç şey birden değişir:

• Bilinen dönem uzar: Kaza ile hesap tarihi arasındaki dönem, gerçekleşmiş ücretlerle ve dönem dönem hesaplanır. Asgari ücretin yüksek oranda arttığı yıllarda bu dönem hızla büyür.
• Gelecek dönemlerin başlangıç geliri artar: Aktif ve pasif dönem, hesap tarihindeki güncel ücretten başlar. Gelir asgari ücrete oranlanarak (katsayı) belirlendiyse güncel asgari ücretle birlikte artar.
• Kişinin yaşı ilerler: Aktif dönem kısalır, kalan ömür TRH-2010'a göre yeniden belirlenir.

Bozma, kaldırma veya ek rapor nedeniyle dosya yeniden bilirkişiye gittiğinde bu güncelleme kendiliğinden gerçekleşir. Bozma gerekçesi hesabı düşürecek bir yöndeyse (ör. belgeli gelir yerine asgari ücret), güncelleme bu düşüşü dengeleyebilir ve sonuç önceki karardaki tutarın üzerine çıkabilir.

Temsili örnek: hesap tarihi değişince sonuç

Aşağıdaki sonuçlar kurgusal girdilerle Tazminat Hesap hesap motorunda üretilmiştir (TRH-2010, progresif rant, %10 artırım ve %10 iskonto). Kazazede 10.06.2022'de yaralanmış, kaza tarihinde 27 yaşında; net asgari ücretle çalışıyor; maluliyet oranı %20, haklılık oranı %75. Yalnız hesap tarihi değiştirilmiştir. Tutarlar yuvarlanmıştır ve gerçek bir dosyaya ait değildir; kendi dosyanızın güncel sonucu için ücretsiz ön hesabı bugünün tarihiyle çalıştırın.

Aynı kaza, aynı oran ve aynı kusurla yapılan hesap, yalnız hesap tarihinin ileri alınmasıyla üç katından fazla artıyor. Artışın büyük kısmı, bu yıllardaki asgari ücret artışlarından ve bilinen dönemin uzamasından kaynaklanıyor. Bu nedenle eski tarihli bir rapora dayanılarak yapılan talep, karar tarihinde dosyanın gerçek değerinin çok altında kalabilir. Asgari ücret değişiminin etkisi için asgari ücret artışının tazminata etkisi yazısına bakabilirsiniz.

Bozmadan sonra ıslah: HMK m.177/2

7251 sayılı Kanun'la 2020'de HMK m.177'ye eklenen ikinci fıkraya göre, Yargıtay'ın bozma kararından veya bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine gönderildiğinde, ilk derece mahkemesinin tahkikata ilişkin bir işlem yapması hâlinde tahkikat sona erinceye kadar da ıslah yapılabilir. Aynı hükme göre bozma kararına uyulmakla ortaya çıkan hukuki durum ortadan kaldırılamaz.

Tek ıslah kuralı ve istinaf aşaması

HMK m.176/2'ye göre aynı davada taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir. Dava bozmadan önce ıslah edilmişse, bozma sonrası gelen yeni ve daha yüksek hesap için ikinci bir ıslah yapılamaz. Uygulamada sık karşılaşılan ikinci sorun istinaf aşamasıdır: bölge adliye mahkemesi önünde ıslah yapılamadığı kabul edildiğinden, istinafta alınan yeni hesap raporuna göre talep artırılamaz ve mahkeme dava dilekçesindeki talep ile bağlı kalabilir. Bu iki risk, ilk derece aşamasında ıslahın zamanlamasını kritik hâle getirir:

• İlk rapordan sonra ek rapor veya kusur itirazı bekleniyorsa, ıslahı nihai rapora bırakmak önerilir.
• Hesabın karara yakın bir tarihte güncellenmesini istemek, ıslahın güncel tutar üzerinden yapılmasını sağlar.
• Islah yapılmadan istinafa gidilecekse, istinafta talebin artırılamayacağı riski müvekkille paylaşılmalıdır.

Kısmi dava ve ek dava seçenekleri

Islah hakkı kullanılmışsa veya ıslah mümkün değilse, alacağın talep edilmeyen kısmı için ek dava gündeme gelir. Bu yolda belirleyici olan zamanaşımıdır:

• 31 Temmuz 2026'dan sonra açılan kısmi davalarda HMK m.109/4 uyarınca talep, aynı davada bir defaya mahsus ıslaha gerek olmadan artırılabilir ve artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Ayrıntı: belirsiz alacak davası kaldırıldı.
• Daha önce açılmış belirsiz alacak davalarında HMK m.107 uygulanmaya devam eder; alacağın tamamı için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiştir.
• Kısmi dava açılmış ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmuşsa ek dava mümkündür; zamanaşımının hangi tarihten işlediği (kaza tarihi, ceza zamanaşımı, zararın öğrenildiği tarih) dosyaya göre ayrıca değerlendirilmelidir. Zararın kesin olarak öğrenildiği tarihin sürekli maluliyet raporunun tarihi olarak kabul edildiği kararlar bulunduğu bilinmekle birlikte, bu konu dosya bazında incelenmelidir. Bkz. trafik kazası tazminatında zamanaşımı.

Teminat limiti ve önceki ödemeler

Hesap güncellendikçe toplam zarar artar; sigortacının sorumluluğu ise kaza tarihindeki poliçe teminatıyla sınırlı kalır. 2022 veya 2023 yılına ait bir kazada poliçe teminatı, 2026'da yapılan güncel hesabın çoğu zaman gerisindedir. Bu durumda:

• Sigortaya karşı talep, kaza tarihindeki teminatla sınırlandırılmalıdır; limiti aşan bir talep reddedilen kısım için vekâlet ücreti riski doğurur.
• Limiti aşan kısım için işleten ve sürücü davalı olarak dosyada değilse, ayrı bir dava gerekir.
• Sigortacının yıllar önce yaptığı kısmi ödeme, güncel hesaptan ödeme tarihindeki değerine göre düşülmelidir. Ödemenin nominal tutarının güncel hesaptan doğrudan düşülmesi, mağdur aleyhine sonuç doğurabilir. Bkz. kısmi ödeme sonrası bakiye hesabı.

Yeni rapor geldiğinde kontrol listesi

• Hesap tarihi karara yakın mı? Değilse güncel tarihli hesap talep edin.
• Bozma kararının gerektirdiği değişiklik (gelir, yöntem, kusur) doğru uygulanmış mı?
• Bozma kapsamı dışındaki hususlarda önceki raporla çelişki var mı?
• Bilinen dönem, gerçekleşmiş asgari ücretlere göre dönem dönem hesaplanmış mı?
• Önceki ödemeler ödeme tarihindeki değerine göre mi mahsup edilmiş?
• Sigortanın sorumluluğu kaza tarihindeki teminata göre ayrı gösterilmiş mi?
• Daha önce ıslah yapıldı mı? Yapıldıysa artan kısım için hangi yol kullanılacak?

Raporu satır satır kontrol etmek için aktüerya bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi rehberindeki hata kütüphanesini kullanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yargıtay bozmasından sonra ıslah yapılabilir mi?

Evet. HMK m.177/2'ye göre bozma veya kaldırma sonrasında ilk derece mahkemesi tahkikata ilişkin bir işlem yaparsa tahkikat sona erene kadar ıslah yapılabilir; ancak aynı davada daha önce ıslah yapılmışsa ikinci ıslah mümkün değildir.

Dava uzun sürünce tazminat neden artar?

Hesap karara yakın tarihin verileriyle yapılır. Bilinen dönem gerçekleşmiş ücretlerle hesaplanır ve gelecek dönemler güncel ücretten başlar; asgari ücret arttıkça sonuç yükselir.

İstinaf aşamasında talep artırılabilir mi?

Uygulamada bölge adliye mahkemesi önünde ıslah yapılamadığı kabul edilir. İstinafta alınan yeni hesap raporuna göre talep artırılamayabilir; ıslahın ilk derece aşamasında planlanması gerekir.

Sigortanın sorumluluğu güncel hesapla birlikte artar mı?

Hayır. Sigortacı kaza tarihindeki poliçe teminatıyla sınırlı sorumludur. Güncel hesapla artan ve limiti aşan kısım işleten ve sürücüden istenir.

Islah hakkı kullanıldıysa artan alacak nasıl istenir?

Fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmuşsa ek dava gündeme gelir; zamanaşımı dosya bazında değerlendirilmelidir. 31 Temmuz 2026'dan sonra açılan kısmi davalarda HMK m.109/4'teki tek seferlik artırım hakkı ayrıca kullanılabilir.

Kaynaklar ve ilgili rehberler

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.176, m.177 (7251 sayılı Kanunla eklenen ikinci fıkra), m.107 ve m.109/4
• 7589 sayılı Kanun — Resmî Gazete, 31.07.2026
• Hesaplama raporunda faiz ve güncelleme
• Avukatlar için tazminat hesaplama rehberi

Örnek hesaplar 8 Ekim 2026'da hesap motorunda üretilmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; usul tercihi somut dosyada avukatın değerlendirmesine aittir.