BHS Tarihi Ne Demek? Bakiye Hayat Süresi Hangi Tarihe Göre Hesaplanır?
Kısa cevap: BHS tarihi, bakiye hayat süresinin hangi yaştan başlanarak okunacağını belirleyen referans tarihtir. Dosyanın türüne göre olay tarihi, ölüm tarihi veya hesap tarihi esas alınabilir. Bu nedenle rapordaki BHS sayısı tek başına okunmamalı; doğum tarihi, referans tarih ve yaşam tablosu birlikte kontrol edilmelidir.
BHS tarihi nedir?
BHS, bakiye hayat süresi veya beklenen hayat süresi ifadesinin kısaltmasıdır. Bir kişinin belirli bir yaştan sonra istatistiksel olarak kaç yıl daha yaşayabileceğini gösteren teknik veridir. Tazminat hesabında gelecekteki dönemin sınırlandırılması, destek süresinin değerlendirilmesi ve rapor varsayımlarının karşılaştırılması için kullanılır.
“BHS tarihi” kişinin yaşının hangi gün itibarıyla hesaplandığını açıklar. Örneğin 15 Haziran 1985 doğumlu bir kişi için 1 Ocak 2020 ile 1 Ocak 2026 aynı yaşı ve bakiye süreyi vermez. Referans tarih değiştikçe tamamlanmış yaş ve tablodan okunan süre değişebilir.
Kendi doğum tarihiniz için sonucu görmek istiyorsanız bakiye ömür hesaplama aracını kullanabilir; yöntemin arka planı için TRH 2010 yaşam tablosu rehberini okuyabilirsiniz.
Olay tarihi, rapor tarihi ve hesap tarihi aynı şey mi?
Hayır. Dosyadaki tarihler başka işlevler taşır:
- Olay tarihi: Kazanın veya zarara yol açan olayın meydana geldiği tarihtir; kişinin olay günündeki yaşı ve ekonomik durumu için temel veridir.
- Ölüm tarihi: Vefat dosyasında desteğin sona erdiği ve hak sahiplerinin zarar döneminin başladığı tarihtir.
- Rapor tarihi: Sağlık kurulu, bilirkişi veya aktüer raporunun düzenlendiği tarihtir; olay tarihinden sonra olabilir.
- Hesap tarihi: Hesabın hangi güncel verilerle yapıldığını gösterir; bilinen ve bilinmeyen dönem ayrımı ile ücret verisini etkileyebilir.
- Doğum tarihi: Seçilen referans tarihteki yaşın bulunmasını sağlar.
Bir raporda yalnız “BHS: 34,7 yıl” yazması yeterli açıklama değildir. “Hangi kişi, hangi doğum tarihi, hangi referans tarih, hangi tablo ve hangi satır?” sorularının cevapları görülebilmelidir.
BHS tarihi örnekleri
Yaralanmalı trafik kazası
Kişi 15 Haziran 1985 doğumlu, kaza 10 Mart 2020 tarihinde olmuş ve hesap 1 Ekim 2026 tarihinde yapılmış olsun. Kaza tarihindeki yaş ile hesap tarihindeki yaş farklıdır. Rapor, gelecekteki zararı olay tarihinden kuruyorsa olay yaşının; hesabın güncel dönemini ayrıca kuruyorsa hesap tarihindeki yaşın nerede kullanıldığını göstermelidir.
Vefat ve destekten yoksun kalma
Merhumun ve destek görenlerin süreleri ayrı değerlendirilir. Merhumun bakiye ömrü ile eşin veya çocuğun destek süresi aynı kavram değildir. Ölüm tarihi, doğum tarihleri ve aile yapısı birlikte ele alınır; tek BHS değeri bütün hak sahiplerine uygulanmaz.
İki raporda farklı BHS
Aynı kişi için iki farklı süre görülmesi her zaman hata değildir. Rapor tarihi, yaşam tablosu, yaşın küsuratlı veya tamamlanmış alınması ya da veri girişi değişmiş olabilir. Toplamları karşılaştırmadan önce girdiler eşitlenmelidir.
BHS tazminatı tek başına belirler mi?
Hayır. Gelir, maluliyet veya iş gücü kaybı oranı, kusur, aktif ve pasif dönem, destek payları, SGK ve önceki ödemeler, iskonto ve hesap yöntemi sonucu birlikte etkiler. Uzun bir bakiye süre görüldüğünde tazminatın aynı oranda artacağını varsaymak doğru değildir.
20 Mart 2020 tarihli Resmî Gazete metninde TRH 2010 hayat tablosu ve hesap tarihi kavramlarına yer verilmiştir. Güncel dosyada uygulanacak yöntem olay tarihi ve hukuki dayanakla ayrıca değerlendirilmelidir. Resmî kaynağı inceleyin.
Aktüer veya bilirkişi raporunda kontrol listesi
- Doğum tarihi doğru mu?
- Yaş hangi tarih itibarıyla hesaplanmış?
- Olay, ölüm, rapor ve hesap tarihleri ayrı gösterilmiş mi?
- TRH 2010, PMF 1931 veya başka tablo mu kullanılmış?
- Tablodaki yaş satırı doğru seçilmiş mi?
- Kesirli yıl veya tamamlanmış yaş yaklaşımı açıklanmış mı?
- BHS, aktif çalışma dönemiyle yanlış biçimde aynı kabul edilmiş mi?
- Destek görenlerin süreleri kişiye özel kurulmuş mu?
Bir nokta belirsizse önce raporun veri ekini isteyin. Mevcut raporunuzu karşılaştırmak için aktüer hesaplama hizmetini, ilk senaryoyu görmek için ücretsiz hesaplama ekranını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
BHS tarihi ne demek?
Bakiye hayat süresinin hesaplanmasında yaşın belirlendiği referans tarihtir. Dosyaya göre olay, ölüm veya hesap tarihiyle bağlantılı olabilir.
BHS ile ölüm tarihi aynı mıdır?
Hayır. Ölüm tarihi somut olay tarihidir; BHS belirli yaştan sonra tablodan okunan istatistiksel gelecek süredir.
Rapor tarihi BHS hesabında kullanılabilir mi?
Raporun yöntemi bunu gerektiriyorsa kullanılabilir; olay tarihinden neden ayrıldığı ve hangi dönemde kullanıldığı açıklanmalıdır.
TRH 2010 sonucu kesin yaşam süresi midir?
Hayır. İstatistiksel beklentidir; belirli bir kişinin gerçek yaşam süresini garanti etmez.
BHS yanlış seçilirse ne yapılır?
Doğum tarihi, referans tarih, tablo satırı ve yöntem karşılaştırılmalı; fark sonucu etkiliyorsa gerekçeli düzeltme veya ek rapor istenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulanacak tablo ve tarih dosyanın türü ile olay tarihindeki mevzuata göre değişebilir.