Aynı 35 yaşındaki bir mağdurun bedensel zarar tazminatı; bilirkişi PMF 1931 yaşam tablosunu kullandığında 1.420.000 TL, TRH 2010 yaşam tablosunu kullandığında 2.180.000 TL hesaplanır. Aradaki 760.000 TL fark, sadece tablo seçimine bağlıdır. Türk yargısının 2010 sonrası yerleşik içtihadı modern TRH 2010'u tercih eder; ama hâlâ bazı eski raporlarda PMF 1931 ile karşılaşılır.

Bu rehber; iki tablonun matematiksel ve demografik farklarını, tarihçesini, Yargıtay'ın geçiş mantığını, eski dosyalarda hangisinin uygulanması gerektiğini, Hazine'nin sigorta sektörü düzenlemelerini ve somut karşılaştırma örneklerini özet hâlinde sunar. Daha derinlemesine TRH 2010 bilgisi için TRH 2010 Yaşam Tablosu Detaylı Hesaplama rehberine bakınız.

Yaşam Tablosu Nedir? Tazminata Etkisi

Yaşam tablosu (mortalite tablosu), bir popülasyondaki kişilerin yaşa bağlı ölüm olasılıklarını gösteren matematiksel araçtır. Sigorta matematiğinin temel girdisidir. Tazminat hesabında iki kritik kullanımı vardır:

• Beklenen yaşam süresi (e_x): Mağdurun aktif + pasif dönem süresinin belirlenmesi
• Hayatta kalma olasılığı (l_x): Aktüeryal yöntemde her yıl için ayrı katsayı

Tablo seçimi tazminat tutarına doğrudan ve büyük etki eder. Modern (uzun yaşamlı) tablo → uzun rant süresi → yüksek sermaye değeri → yüksek tazminat. Eski (kısa yaşamlı) tablo → kısa rant → düşük tazminat.

PMF 1931 — Tarihçe ve Özellikler

PMF (Prime de Mortalité Française) 1931, Fransız sigorta sektörünün 1930'lu yıllarda kullandığı standart hayat tablosudur. Türkiye'de 1950'lerden itibaren sigorta hesaplarına girmiş, mahkeme bilirkişileri tarafından 2010'lara kadar yaygın kullanılmıştır.

Özellik	Değer
Hazırlandığı yıl	1931
Veri kaynağı	Fransız nüfus istatistikleri
Beklenen yaşam (35 yaş erkek)	~37 yıl (toplam ~72 yaş)
Beklenen yaşam (50 yaş kadın)	~26 yıl (toplam ~76 yaş)
Cinsiyet ayrımı	Var
Veri yaşı	~95 yıl (asırlık)

Neden hâlâ rastlanır?

Bazı eski sigorta dosyalarında, eski bilirkişi raporlarında ve düşük profesyonelliğe sahip aktüer çalışmalarında PMF 1931 hâlâ kullanılır. Ayrıca 2010 öncesi tarihli kazalarda mahkeme tarafları arasında "kaza tarihinde geçerli tabloyu uygulayalım" tartışması açılabilir; ancak Yargıtay yerleşik içtihadı bu noktada nettir — modern tablo kullanılır.

TRH 2010 — Tarihçe ve Özellikler

TRH (Türkiye Hayat Tablosu) 2010, Hazine Müsteşarlığı tarafından 2010 yılında yayımlanan ulusal mortalite tablosudur. Türk nüfusunun gerçek demografisini ve modern sağlık düzeyini yansıtır.

Özellik	Değer
Hazırlandığı yıl	2010
Veri kaynağı	Türk nüfus istatistikleri + sigorta verileri (TSB + TÜİK)
Beklenen yaşam (35 yaş erkek)	~42 yıl (toplam ~77 yaş)
Beklenen yaşam (50 yaş kadın)	~34 yıl (toplam ~84 yaş)
Cinsiyet ayrımı	Var
Sigorta vs Emeklilik	İki ayrı tablo (sigorta tazminatta kullanılır)

Modernlik avantajları

• Türk demografisini yansıtır
• Modern tıbbi gerçeklik (yaşam süreleri uzamış)
• Hazine düzenlemesiyle resmi statü
• Sigorta sektörünün premium hesabında zorunlu
• SGK aktüeryal denge hesaplarında kullanılır

Beklenen Yaşam Farkları (Yaş Bazında)

Yaş	Cinsiyet	PMF 1931 ex	TRH 2010 ex	Fark (yıl)
20	Erkek	50	56,3	+6,3
20	Kadın	54	61,8	+7,8
35	Erkek	37	42,3	+5,3
35	Kadın	40	47,5	+7,5
50	Erkek	23	29,1	+6,1
50	Kadın	26	33,7	+7,7
65	Erkek	13	17,3	+4,3
65	Kadın	15	20,8	+5,8

Tüm yaş gruplarında TRH 2010 daha uzun beklenen yaşam süresi öngörür — ortalama 5-8 yıl fark. Bu fark tazminat hesabında %30-50 artış olarak kendini gösterir.

Mortalite Paterni Karşılaştırması

İki tablo sadece e_x değerlerinde farklılaşmaz; mortalite eğrisi şekli de farklıdır. PMF 1931'de orta yaş ölüm oranları yüksek (1930'larda kalp hastalığı ve enfeksiyon ölümlerinin yaygınlığı), TRH 2010'da bu yaşlarda mortalite çok daha düşüktür.

Yaş	qx erkek (PMF 1931)	qx erkek (TRH 2010)
30	0,00450	0,00170
40	0,00800	0,00310
50	0,01400	0,00580
60	0,02500	0,01400
70	0,04500	0,03200

q_x = "x yaşındaki bir kişinin bir yıl içinde ölme olasılığı". Aktüeryal hesapta her yıl için ayrı q_x kullanılır; düşük q_x = yüksek hayatta kalma = yüksek tazminat.

Yargıtay Yerleşik İçtihadı (2010-2026)

Yargıtay 17. HD'nin 2010 sonrası kararları:

"Hayat tablolarında PMF 1931 yerine, Türk nüfusunun gerçek demografisini yansıtan TRH 2010'un kullanılması hak sahibinin lehine bir uygulamadır ve mahkemece bu uygulamaya gidilmesi gerektiği yerleşik içtihadımızca kabul edilmiştir."

Bu içtihat bağlayıcıdır: bilirkişi PMF 1931 kullanmışsa, hak sahibi avukatı itiraz dilekçesiyle TRH 2010 ile yeniden hesap talep edebilir. 2018 sonrası karar pratiği kesinleşmiştir.

4. HD (genel haksız fiil), 11. HD (sigorta hukuku), 21. HD (iş kazası) aynı doğrultuda.

Eski Dosyalarda Dönüşüm

2010 öncesi kazalar için açılmış geç dava dosyalarında "tablo seçimi" tartışması çıkabilir. İki yaklaşım:

Görüş	Mantık	Pratik etki
"Kaza tarihindeki tablo geçerli"	Hukuk normu kaza tarihinde nasılsa öyle uygulanır	2010 öncesi → PMF 1931 (mağdur aleyhine)
"Hesap tarihindeki tablo geçerli"	Bilirkişi hesabı bugünkü standartlarla yapılır	Tüm dosyalarda → TRH 2010 (mağdur lehine)

Yargıtay yerleşik içtihadı ikinci görüşü benimser: Hesap, raporun düzenlendiği tarihte geçerli olan modern tablo (TRH 2010) ile yapılır. Bu, hak sahibi lehine sonuç doğuran prensiptir.

Hazine Düzenlemesi ve Sigorta Sektörü

2010'da Hazine Müsteşarlığı (bugün SBK) "Hayat ve Yıllık Gelir Sigortaları Hayat Tabloları" adlı düzenlemeyi yayımladı. Bu düzenlemeyle:

• Sigorta şirketleri primlerinde TRH 2010'u esas almak zorunda
• SGK aktüeryal denge hesabı TRH 2010 üzerinden yapılır
• Tazminat dosyalarındaki bilirkişi raporları için "TRH 2010 modern tablo" kabulü

Düzenleme tartışmasız bir şekilde standart belirlemiştir; 2010 öncesi tablolar tarihsel kabul edilmiştir.

Cinsiyet Bazlı Tablo

PMF 1931 ve TRH 2010 her ikisi de cinsiyet bazlıdır — kadın ve erkek için ayrı tablolar. Mortalite oranları kadın için daha düşük, beklenen yaşam daha uzundur. Bu Türk yargısında devam eden bir uygulamadır.

Avrupa Birliği Adalet Divanı'nın 2011 kararıyla AB sigortacılık sektöründe cinsiyet bazlı premium yasaklandı. Türkiye AB üyesi olmadığı için bu uygulama Türkiye'de geçerli değil; cinsiyet bazlı TRH 2010 kullanımı sürmekte.

SGK Emeklilik Tablosu — Ayrı Bir Tablo

Önemli bir nüans: TRH 2010 aslında iki ayrı tablodur:

• TRH 2010 Sigorta: Sigorta sektöründe (sağlık, hayat, kaza) kullanılır. Tazminat hesabında bu tablo esastır.
• TRH 2010 Emeklilik: SGK ve özel emeklilik fonu hesaplarında kullanılır. Mortalite oranları daha düşük.

Tazminat dosyasında Sigorta TRH 2010 kullanılır. Emeklilik tablosu kullanılmışsa rapora itiraz edilebilir.

3 Senaryoda Yan Yana Hesap

Senaryo A — 35 yaş erkek, %30 maluliyet, 32.000 TL/ay

Tablo	ex	Tazminat (TL)
PMF 1931	37 yıl	1.780.000
TRH 2010	42,3 yıl	2.810.000
Fark	+5,3 yıl	+1.030.000 (+%58)

Senaryo B — 50 yaş kadın, vefat (DYK), 24.000 TL/ay

Tablo	ex	Tazminat (TL)
PMF 1931	26 yıl	1.380.000
TRH 2010	33,7 yıl	2.150.000
Fark	+7,7 yıl	+770.000 (+%56)

Senaryo C — 28 yaş erkek, %15 maluliyet, 22.000 TL/ay

Tablo	ex	Tazminat (TL)
PMF 1931	43 yıl	730.000
TRH 2010	49,5 yıl	1.180.000
Fark	+6,5 yıl	+450.000 (+%62)

Üç senaryoda da TRH 2010, PMF 1931'in %56-62 üstünde sonuç veriyor. Genç + uzun bekleyen yaşam dosyalarında fark daha da büyür. Hak sahibinin TRH 2010 talep etmesi mağdur lehine kritik adımdır.

Sık Yapılan 6 Hata

1. Bilirkişi raporundaki "PMF 1931" notunu görmezden gelmek — İtiraz hakkı süresi içinde TRH 2010 talep edilmeli.
2. "Eski tarihte kaza, eski tablo" varsayımı — Yargıtay yerleşik içtihadı modern tablo ile hesabı kabul eder.
3. Cinsiyet ayrımını ihmal etmek — Tek tablo kullanılırsa kadın mağdur eksik tazminat alır.
4. Sigorta yerine emeklilik TRH'sini kullanmak — Tazminatta sigorta tablosu esas.
5. SGK gelir bağlama hesabını mahkeme tazminatından düşmemek — İş kazasında çift hesap yapılır.
6. Aktüeryal hesabın "şişirme" olduğunu iddia eden sigorta itirazına teslim olmak — Yargıtay yerleşik içtihadı modern tabloyu destekler.

Sıkça Sorulan Sorular

Bilirkişi PMF 1931 kullandı; ne yapmalıyım?

Rapor dilekçeyle birlikte mahkemeye geldikten sonra 2 hafta itiraz süresi vardır. İtiraz dilekçenizde Yargıtay 17. HD'nin yerleşik içtihadına atıfla TRH 2010 ile yeniden hesap talep edin. Mahkeme genelde bu yöne döner; tazminatınız %50-60 artar.

2010 öncesi kazada hangi tablo uygulanır?

Yargıtay yerleşik içtihadı: hesabın yapıldığı tarihte geçerli olan modern tablo. Yani 2026'da düzenlenen rapor TRH 2010 esas alır, kazanın 2005'te olması fark etmez.

TRH 2010'dan daha güncel bir tablo var mı?

2026 itibarıyla resmi olarak güncellenmiş bir TRH bulunmuyor. Hazine gelecek dönem güncelleme planları açıklamış olsa da yargı için TRH 2010 esastır. Olası TRH 2025 güncellemesi mağdur lehine olabilir (yaşam süreleri daha da uzar).

Bayan mağdur erkek tablosuyla mı hesaplanmalı (eşitlik adına)?

Türkiye'de cinsiyet bazlı tablo uygulaması sürmekte. AB Adalet Divanı kararı Türkiye'yi bağlamaz. Bu kadın mağdur lehine bir kuraldır (kadın e_x daha uzun = daha yüksek tazminat).

SGK kayıtlarındaki TRH 2010 tablosu farklı mı?

Evet. SGK aktüeryal denge hesaplarında TRH 2010 Emeklilik tablosu kullanılır. Tazminat dosyasında ise Sigorta TRH 2010 esastır. Bu ayrımı bilirkişiye hatırlatmak gerekebilir.

Hayat tablosu olmadan hesap yapılabilir mi?

Hayır, modern aktüeryal yöntem hayatta kalma olasılığını yıllık olarak hesaba katar. Tablo olmadan sadece "düz rant" yapılabilir; bu da yetersiz ve eski usul kabul edilir.

Yaşam tablolarını nereden temin edebilirim?

SBK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu) resmi yayınlarında yer alır. Aktüer kütüphanelerinde, sigorta yazılımlarında hazır şekilde tanımlıdır. Yorumlamak yerine bağımsız aktüer mütalaası alarak sayısal sonuca ulaşmak en doğru yöntem.

İlgili Yazılar

• Tazminat Hesaplama Yöntemleri Pillar (2026)
• TRH 2010 Detaylı Hesaplama Rehberi
• Aktüeryal Yöntem vs Progresif Rant
• Tazminat Davalarında Faiz Türleri
• Maluliyet Oranı Tazminat Etkisi
• Uzman Mütalaası Nedir?