Emekli ve Yaşlı Kazazedede Maluliyet Tazminatı Hesabı
Kısa cevap: Emekli veya aktif çalışma yaşını geçmiş bir kazazede de sürekli iş göremezlik tazminatı alabilir. Aktif çalışma dönemi sona erdiği için hesap çoğunlukla yalnız pasif (yaşlılık) dönem üzerinden ve net asgari ücretle yapılır; süre TRH-2010 yaşam tablosuna göre kalan ömürdür. Emeklilik aylığı kazadan bağımsız olduğu için hesapta gelir kaybı olarak kullanılmaz. Ağır bedensel zarar hâlinde eşin ve yakınların manevi tazminat talebi TBK m.56/2 kapsamında ayrıca değerlendirilir.
"Müvekkilim 70 yaşında, emekli; kazada %15 kalıcı engel oluştu. Zaten çalışmıyordu, maddi tazminat çıkar mı?" Bu soru, yaşlı kazazede dosyalarında sigorta tekliflerinin neden çok düşük geldiğini de açıklar. Bazı tekliflerde emekli kişinin çalışmadığı gerekçesiyle sürekli iş göremezlik hiç hesaplanmaz. Bu yazı, yaşlı ve emekli kazazedelerde hesabın nasıl kurulduğunu ve hangi kalemlerin gözden kaçtığını gösterir.
- Çalışmayan emekli için neden tazminat hesaplanır?
- Dönemler nasıl kurulur?
- Temsili örnek: 69 yaş ve 45 yaş karşılaştırması
- Emeklilik aylığı hesabı etkiler mi?
- Emekli olup çalışmaya devam eden kişi
- Yaşlı kazazedede öne çıkan diğer kalemler
- Eş ve yakınlar için manevi tazminat
- Sıkça Sorulan Sorular
Çalışmayan emekli için neden tazminat hesaplanır?
Sürekli iş göremezlik tazminatı yalnız maaş kaybını değil, çalışma gücünün kalıcı olarak azalmasını karşılar (TBK m.54). Kişi kazadan önce ücretli bir işte çalışmasa bile günlük yaşamını sürdürmek, evinin ve kendisinin işlerini görmek için bedenini kullanır; kalıcı fonksiyon kaybı bu çabayı artırır. Aktüeryal hesapta bu kayıp, "pasif dönem" adı verilen ve ücretli çalışmanın bittiği kabul edilen yaştan ömür sonuna kadar süren dönemde net asgari ücret üzerinden hesaplanır.
Bu nedenle "emekli olduğu için gelir kaybı yoktur" savunması, sürekli iş göremezliği bütünüyle ortadan kaldırmaz. Aktif dönem bulunmaz; pasif dönem hesabı yine yapılır.
Dönemler nasıl kurulur?
| Dönem | Genç kazazedede | 65 yaş üstü kazazedede |
|---|---|---|
| Bilinen dönem (kaza – hesap tarihi) | Gerçek veya asgari gelirle, geçmiş tarihler için | Net asgari ücretle hesaplanır |
| Aktif dönem (hesap tarihi – 60/65 yaş) | Belgeli gelirle | Yok |
| Pasif dönem (60/65 yaş – muhtemel ömür sonu) | Net asgari ücretle | Hesap tarihinden itibaren net asgari ücretle |
| Süre kaynağı | TRH-2010 yaşam tablosuna göre kişinin yaşı ve cinsiyetine göre kalan ömür | |
Yaş ilerledikçe kalan ömür kısalır ve pasif dönem tutarı da azalır. Buna karşılık bilinen dönem, yaştan bağımsız olarak kaza ile hesap tarihi arasındaki süreye göre hesaplanır.
Temsili örnek: 69 yaş ve 45 yaş karşılaştırması
Aşağıdaki rakamlar kurgusal girdilerle Tazminat Hesap hesap motorunda üretilmiştir (TRH-2010, progresif rant, %10 artırım ve %10 iskonto, net asgari ücret). İki kişi de erkek, kaza tarihi 10.02.2026, hesap tarihi 08.10.2026, maluliyet oranı %15, haklılık oranı %100. Tutarlar yuvarlanmıştır ve gerçek bir dosyaya ait değildir; kendi dosyanızın kesin sonucu için ücretsiz ön hesabı çalıştırın.
| Satır | 69 yaş (emekli) | 45 yaş |
|---|---|---|
| Bilinen dönem | ≈ 32 bin TL | ≈ 32 bin TL |
| Aktif dönem | — (hesaplanmaz) | ≈ 740 bin TL (2041'e kadar, 14 yıl) |
| Pasif dönem | ≈ 580 bin TL (2038'e kadar, 11 yıl 5 ay) | ≈ 770 bin TL (2041–2056, 15 yıl 3 ay) |
| Toplam | ≈ 610 bin TL | ≈ 1,5 milyon TL |
Emekli kazazedede toplam daha düşüktür; fakat sıfır değildir. Sürekli iş göremezliği hiç hesaplamayan bir teklif, bu örnekte 600.000 TL'yi aşan bir kalemi dışarıda bırakır. Haklılık oranı %75 olsaydı aynı dosyada toplam yaklaşık 460 bin TL olurdu.
Emeklilik aylığı hesabı etkiler mi?
Yaşlılık aylığı, kişinin kazadan önce kazandığı ve kazadan bağımsız olarak ödenmeye devam eden bir haktır. Kaza nedeniyle kesilmediği için hesapta kayıp gelir olarak yazılmaz; tazminattan da düşülmez. Mahsup tartışması, kazayla bağlantılı olarak SGK'dan bağlanan gelir veya ödemeler için gündeme gelir (özellikle iş kazası dosyalarında). Bkz. SGK mahsubu nasıl doğru hesaplanır.
Emekli olup çalışmaya devam eden kişi
Emekli olduktan sonra ücretli çalışmaya veya esnaflığa devam eden kişilerde durum farklıdır. Kişi hesapta esas alınan aktif dönem yaşının (dosyaya göre 60 veya 65) altındaysa ve fiilen çalıştığını belgeleyebiliyorsa aktif dönem bu gelirle hesaplanabilir. Bu yaşı geçmiş ve hâlâ çalışan bir kişide fiili gelirin hesaba nasıl yansıtılacağı dosyanın özelliklerine göre değerlendirilir; bordro, SGK kaydı, vergi beyannamesi ve iş yerinin devamlılığı bu değerlendirmede belirleyicidir. Gelir belgeleri için esnaf ve serbest meslekte gelir tespiti yazısına bakabilirsiniz.
Yaşlı kazazedede öne çıkan diğer kalemler
- Bakıcı gideri: İleri yaşta aynı oranda bir fonksiyon kaybı, günlük işlerde başkasının yardımına ihtiyaç doğurabilir. Sağlık kurulu raporunda bakıcı ihtiyacı ve süresi sorulmalıdır. Bkz. bakıcı gideri hesaplama.
- Tedavi ve rehabilitasyon: Fizik tedavi, yardımcı cihaz, protez ve ev düzenlemesi gibi giderlerin SGK kapsamında olup olmadığı belgelerle ayrılmalıdır.
- Geçici iş göremezlik: Emekli kişide istirahat döneminin kazanç kaybı tartışmalıdır; hesap yapılacaksa hangi gelirin esas alındığı açıkça yazılmalıdır.
- Kazadan önceki sağlık durumu: Yaşlı kişilerde kronik hastalıkların fonksiyon kaybına katkısı raporda ayrılmalıdır. Genel engellilik raporundaki toplam oranı kazaya bağlı oran gibi kullanmayın. Bkz. rapor türü ve tazminat hesabı.
Eş ve yakınlar için manevi tazminat
TBK m.56/2'ye göre ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir. Yaşlı bir kazazedenin bakımını üstlenen veya yaşamı köklü biçimde değişen eş için bu talep ayrıca değerlendirilebilir. "Ağır bedensel zarar" eşiği oranla sınırlı değildir; yaralanmanın niteliği, bakım ihtiyacı ve yaşam düzenine etkisi birlikte ele alınır. Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı karşılamaz; talep işleten ve sürücüye, poliçesi kapsıyorsa İMM sigortacısına yöneltilir. Ölçütler için manevi tazminat hesaplama kriterleri.
Emekli müvekkilin dosyasında pasif dönem hesabı
Doğum tarihi, kaza tarihi, maluliyet ve kusur oranıyla pasif dönem hesabını hemen görebilirsiniz. Sigorta teklifi sürekli iş göremezliği hiç içermiyorsa Detaylı Rapor ile kalemleri ayrı ayrı gösterin.
Sıkça Sorulan Sorular
Emekli birine trafik kazasında maluliyet tazminatı verilir mi?
Evet. Aktif çalışma dönemi olmasa da çalışma gücü kaybı pasif dönem üzerinden ve net asgari ücretle hesaplanır.
Yaşlı kazazedenin tazminatı neden daha düşük çıkar?
Aktif dönem bulunmaz ve TRH-2010'a göre kalan ömür kısadır. Hesap süresi kısaldığı için toplam da düşer.
Emekli aylığı tazminattan düşülür mü?
Kazadan bağımsız olarak hak kazanılmış ve kesilmeyen yaşlılık aylığı tazminattan düşülmez; hesapta gelir olarak da kullanılmaz.
Aktif çalışma yaşını geçmiş ve hâlâ çalışan kişinin geliri dikkate alınır mı?
Fiilen çalıştığı ve gelir elde ettiği belgelenirse bu gelirin hesaba nasıl yansıyacağı dosyaya göre değerlendirilir. Standart hesapta aktif dönem dosyaya göre 60 veya 65 yaşında biter.
Yaşlı kazazedenin eşi manevi tazminat isteyebilir mi?
TBK m.56/2 uyarınca ağır bedensel zarar hâlinde yakınlara da manevi tazminat verilebilir. Zararın ağırlığı yaralanmanın niteliği ve yaşam düzenine etkisiyle birlikte değerlendirilir.
Kaynaklar ve ilgili rehberler
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.54 ve m.56
- Trafik kazası tazminat hesabı: yaş, gelir ve aktif-pasif dönem
- Tazminat hesabında TRH 2010 ve PMF
- Trafik kazası tazminatı rehberi 2026
Örnek hesaplar 8 Ekim 2026'da hesap motorunda üretilmiştir. Sayısal örnek temsilidir; gerçek müşteri sonucu veya ödeme garantisi değildir.