Yaralanma ve Vefat Dosyasında Tahkim mi, Dava mı?
Kısa cevap: Yaralanma ve vefat dosyasında sigortaya karşı Sigorta Tahkim Komisyonu, hız ve maliyet bakımından çoğu zaman avantajlıdır; hakem dosyayı kural olarak tevdiden itibaren dört ay içinde karara bağlar ve reddedilen kısım için karşı vekâlet ücreti tarifenin beşte biridir. Buna karşılık tahkim yalnız sigortacıya karşı işler; teminatı aşan kısım ve manevi tazminat için işleten ve sürücüye ayrıca gitmek gerekir. 2026'da hakem kararlarına itiraz yolu 35.000 TL ve üzeri, temyiz yolu 383.000 TL'yi aşan uyuşmazlıklarda açıktır. Karar, dosyanın tahmini büyüklüğüne, teminat limitine ve davalı sayısına göre verilmelidir; bu yüzden yol seçiminden önce hesap yapılmalıdır.
"Normal dava açmak yerine tahkim hâlâ işlevsel mi?" sorusu, son dönemde bedensel zarar dosyalarında sonuçlanma sürelerinin uzadığına dair gözlemlerle birlikte sıkça soruluyor. Bu yazı, yaralanma ve destekten yoksun kalma dosyaları için iki yolu karşılaştırır ve hangi dosya profilinde hangisinin tercih edilebileceğini gösterir. Değer kaybı ve araç hasarı dosyaları kapsam dışıdır.
- Tahkim ve dava: temel karşılaştırma
- 2026 parasal sınırları
- Ön şartlar: başvuru, arabuluculuk ve üyelik
- Tahkimde bedensel zarar dosyası nasıl ilerler?
- Dosya profiline göre yol seçimi
- Teminat limiti ve aşan kısım
- Vekâlet ücreti ve başlangıç tutarı riski
- Yol seçiminden önce hesap neden şart?
- Sıkça Sorulan Sorular
Tahkim ve dava: temel karşılaştırma
| Konu | Sigorta Tahkim Komisyonu | Mahkeme (dava) |
|---|---|---|
| Karşı taraf | Yalnız sigorta şirketi | Sigorta, işleten ve sürücü birlikte |
| Süre | Hakem kural olarak dosyanın tevdiinden itibaren dört ay içinde karar verir; süre tarafların muvafakatiyle uzayabilir | Mahkemenin iş yüküne bağlı; bilirkişi ve istinaf aşamalarıyla yıllar sürebilir |
| Bilirkişi | Hakem tarafından atanır; aktüer, kusur ve tıp bilirkişisi ayrı ayrı görevlendirilebilir | Mahkeme tarafından atanır |
| Manevi tazminat | Yalnız poliçe kapsamındaysa (ör. İMM poliçesinde manevi tazminat teminatı); ZMMS'de yoktur | İşleten ve sürücüden istenebilir |
| Teminatı aşan kısım | Tahkimde istenemez | İşleten ve sürücüden istenebilir |
| Karşı vekâlet ücreti | Tarifedeki ücretin beşte biri | Tarifeye göre tam ücret |
| Kanun yolu | Parasal sınıra göre itiraz hakem heyeti, ardından temyiz | İstinaf ve temyiz (parasal sınırlara göre) |
2026 parasal sınırları
Sigorta Tahkim Komisyonu'nun açıkladığı ve SEDDK'nın 14.01.2026 tarihli, 1497 sayılı kararıyla 22.01.2026'dan itibaren uygulanan sınırlar:
| Sınır | 2026 tutarı | Anlamı |
|---|---|---|
| İtiraz sınırı | 35.000 TL ve üzeri | Bu tutarın altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararı kesindir |
| Heyet teşekkül sınırı | 122.000 TL ve üzeri | Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklar en az üç kişilik hakem heyetince karara bağlanır |
| Temyiz sınırı | 383.000 TL'yi aşan | İtiraz hakem heyeti kararına karşı temyiz yolu açılır |
Bedensel zarar dosyalarının büyük kısmı temyiz sınırının üzerinde kalır. Buna karşılık başvuru düşük bir tutarla yapılıp bilirkişi raporundan sonra artırılıyorsa, sınırın hangi tutar üzerinden değerlendirileceği dosyanın kanun yolu stratejisini etkiler; artırım sonrası tutarın ve kararın tarihinin kontrol edilmesi gerekir.
Ön şartlar: başvuru, arabuluculuk ve üyelik
- Sigortacıya yazılı başvuru: KTK m.97'ye göre zarar gören, dava açmadan veya tahkime başvurmadan önce sigortacıya yazılı başvurur. Sigortacı on beş gün içinde cevap vermez veya cevap yetersizse dava ya da tahkim yolu açılır. Başvuruda talep edilen kalemleri ve mümkünse tutarı yazmak, sonraki "eksik ödeme" tartışmalarını önler.
- Arabuluculuk: Sigortaya karşı açılacak tazminat davası öncesinde arabuluculuğa başvurmak uygulamada dava şartı olarak değerlendiriliyor. İşleten ve sürücüye (gerçek kişi) yönelik taleplerde aynı şart aranmayabilir; dosyanın tarafları ve mahkemenin yaklaşımı önceden kontrol edilmelidir.
- Tahkim üyeliği: İMM veya kasko gibi ihtiyari sigortalarda sigorta şirketinin tahkim sistemine üye olup olmadığı başvurudan önce kontrol edilmelidir. Üye olmayan şirkete karşı başvuru incelenmez ve zaman kaybettirir.
- Doğru branş seçimi: Online başvuruda poliçe türü ve alt branşın doğru seçilmemesi, başvurunun işlem dışı bırakılmasına yol açabilir.
Tahkimde bedensel zarar dosyası nasıl ilerler?
- Ön inceleme: Başvuru şartları ve belgeler kontrol edilir. Eksik başvuru belgesi veya yanlış branş ön incelemede ret sebebidir.
- Hakeme tevdi: Dört aylık karar süresi bu tarihten işlemeye başlar.
- Sağlık kurulu raporu ara kararı: Dosyada yönetmeliğe uygun, kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir rapor yoksa hakem kısa bir süre vererek rapor ister. Ara karardaki sürenin rapor için hastaneye başvuru süresi mi, raporun sunulma süresi mi olduğunu okuyun; hastane randevusu uzun sürecekse başvuru belgesini sunup ek süre isteyin.
- Bilirkişi incelemesi: Kusur, tıp (maluliyet) ve aktüerya bilirkişileri ayrı raporlar düzenleyebilir; bilirkişi ücretinin ara karardaki süre içinde ve doğru hesap numarasına yatırılması gerekir.
- Rapora itiraz ve talep artırımı: Rapora itiraz ederken talep artırımı için süre istenmelidir. Ayrıntı: aktüerya bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi.
- Karar ve itiraz: Parasal sınıra göre itiraz hakem heyetine, ardından temyize başvurulabilir.
Dosya profiline göre yol seçimi
| Dosya profili | Öne çıkan yol | Gerekçe |
|---|---|---|
| Hesap teminat limitinin altında, manevi tazminat talebi sınırlı | Tahkim | Hızlı sonuç, düşük karşı vekâlet riski; alacağın tamamı sigortadan istenebilir |
| Hesap teminat limitinin üzerinde | Dava (sigorta + işleten + sürücü) veya tahkim + ayrıca dava | Aşan kısım tahkimde istenemez; iki yol paralel yürütülecekse zamanaşımı ve derdestlik kontrol edilmelidir |
| Ağır yaralanma, yüksek manevi tazminat talebi | Dava | Manevi tazminat ZMMS teminatı dışındadır; işleten ve sürücüye karşı istenir |
| Kusur oranı tartışmalı, birden fazla araç | Dosyaya göre | Tahkimde kusur bilirkişisi atanabilir; çok taraflı kusur dağılımında davalıların hepsine karşı tek yargılama avantaj sağlayabilir |
| Vefat dosyası, çok sayıda hak sahibi | Dosyaya göre | Ölüm teminatı ölen kişi başına tek limittir ve bütün hak sahipleri bu limiti paylaşır; limit aşımı sık görülür |
| Sigortacı başvuruya kısmi ödeme yapmış | Tahkim çoğunlukla uygun | Bakiye için başvuru; ödemenin tarihi ve kapsamı dosyaya eklenmeli |
Teminat limiti ve aşan kısım
Yol seçimini en çok etkileyen soru, hesabın kaza tarihindeki teminat limitini aşıp aşmadığıdır. 2026'da otomobiller için sakatlanma ve ölüm teminatı kişi başı 3,6 milyon TL'dir. Genç ve geliri belgeli bir kazazedede orta düzey bir maluliyet oranı bile bu tutarı aşabilir; vefat dosyalarında eş ve çocukların toplam destek zararı sıklıkla limitin üzerine çıkar.
- Hesap limitin belirgin altında ise tahkim, alacağın tamamını sigortadan almanın en hızlı yoludur.
- Hesap limitin üzerinde ise sigortadan alınabilecek tutar limitle sınırlıdır; aşan kısım için işleten ve sürücüye dava açılması gerekir. Kusurlu aracın İMM poliçesi varsa önce poliçe şartları kontrol edilmelidir.
- Sigortayla tahkimde veya sulhle sonuçlanan bir sürecin işletene karşı talepleri nasıl etkileyeceği, varsa ibranamenin içeriğine bağlıdır. Bkz. ibraname imzalamadan önce.
Kalem bazında teminat ayrımı için geçici, sürekli iş göremezlik ve bakıcı gideri hangi teminattan karşılanır yazısına bakın.
Vekâlet ücreti ve başlangıç tutarı riski
Tahkimde reddedilen kısım için hükmedilen karşı vekâlet ücretinin tarifedeki ücretin beşte biri olması, tahkimi düşük riskli bir yol hâline getirir. Bu nedenle uygulamada başvuruların önemli bir kısmı düşük bir başlangıç tutarıyla yapılır ve bilirkişi raporundan sonra artırılır. Başlangıç tutarı belirlenirken üç nokta dikkate alınmalıdır:
- Artırım tek seferliktir; nihai rapordan önce yapılmamalıdır. Bkz. belirsiz alacak davası kaldırıldı.
- Başvuru tutarı ile karar tutarı parasal sınırların uygulanmasında farklı sonuçlar doğurabilir.
- Sigortacının başvurudan sonra yaptığı ödemeler, vekâlet ücretinin hangi tutar üzerinden hesaplanacağı tartışmasını doğurur; ödeme dekontlarını ve tarihlerini dosyaya eksiksiz koyun.
Yol seçiminden önce hesap neden şart?
Tahkim ile dava arasındaki tercih, büyük ölçüde iki rakama dayanır: dosyanın toplam değeri ve kaza tarihindeki teminat limiti. Bu iki rakam bilinmeden yapılan tercih ya alacağın bir kısmının hiç istenmemesine ya da gereksiz uzun bir yargılamaya yol açar. Pratik sıra şöyledir:
- Mevcut verilerle (yaş, gelir, maluliyet veya destek, kusur) ön hesap yapın.
- Sonucu kaza tarihindeki kişi başı teminatla karşılaştırın.
- Tartışmalı veriler (kusur itirazı, rapor itirazı, gelir belgesi) lehine çıkarsa sonucun nereye gideceğini ikinci bir senaryoyla görün.
- Limitin altında kalıyorsa tahkim; üzerine çıkıyorsa dava veya tahkim + işletene karşı dava planlayın.
Yolu seçmeden önce dosyanın değerini görün
Ücretsiz ön hesapla dosyanın yaklaşık büyüklüğünü birkaç dakikada görün. Sonuç limite yakınsa veya birden fazla senaryo gerekiyorsa Detaylı Rapor; dönemleri, kusuru ve teminat karşılaştırmasını ayrı satırlarda gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yaralanma dosyasında tahkim mi dava mı daha hızlı?
Tahkimde hakem kural olarak dosyanın tevdiinden itibaren dört ay içinde karar verir; mahkeme süreci iş yüküne ve kanun yollarına bağlı olarak genellikle daha uzundur. Rapor ara kararları ve süre uzatımları tahkim süresini de uzatabilir.
2026'da sigorta tahkim itiraz ve temyiz sınırı nedir?
22.01.2026'dan itibaren itiraz sınırı 35.000 TL ve üzeri, heyet teşekkül sınırı 122.000 TL ve üzeri, temyiz sınırı 383.000 TL'yi aşan uyuşmazlıklardır.
Tahkimde manevi tazminat istenebilir mi?
Yalnız poliçe manevi tazminatı kapsıyorsa istenebilir. Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı karşılamaz; bu talep işleten ve sürücüye yöneltilir.
Teminatı aşan kısım tahkimde istenebilir mi?
Hayır. Tahkim yalnız sigortacıya karşı işler ve sigortacının sorumluluğu teminatla sınırlıdır. Aşan kısım için işleten ve sürücüye dava açılır.
Tahkimde reddedilen kısım için ne kadar vekâlet ücreti ödenir?
Tahkimde hükmedilen karşı vekâlet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ndeki ücretin beşte biridir.
İMM poliçesine karşı tahkime başvurulabilir mi?
Sigorta şirketi tahkim sistemine üyeyse başvurulabilir. İhtiyari sigortalarda üyelik başvurudan önce kontrol edilmelidir.
Kaynaklar ve ilgili rehberler
- Sigorta Tahkim Komisyonu — 2026 parasal sınırlar (SEDDK 14.01.2026 tarihli, 1497 sayılı karar)
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.97
- Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu: belgeler ve süreç
- Sigorta tahkim öncesi tazminat hesabı
- İMM poliçesi ile tazminat
Parasal sınırlar 8 Ekim 2026'da Sigorta Tahkim Komisyonu sitesinden kontrol edilmiştir. Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; yol seçimi somut dosyada avukatın değerlendirmesine aittir.