İş kazası tazminatı, herkes için geçerli tek bir rakamla belirlenmez. Olayın oluş şekli, işveren ve işçi sorumluluğu, sağlık etkisi, gelir, çalışma dönemi, SGK ödemeleri ve varsa önceki ödemeler birlikte incelenir.
Bu ana rehber, iş kazası yaşayan kişinin ve dosyayı takip eden hukukçunun izleyeceği hesaplama yolunu açıklar. Önce olay ve belgeler düzenlenir, sonra hesaplama aracında bir senaryo oluşturulur; rapor veya başvuru kararı ise belge bazlı kontrol tamamlandıktan sonra değerlendirilir.
İş kazası dosyanızı önce hesaplayın
Yaş, gelir, olay tarihi, rapor ve kusur bilgilerinizi hazırladıysanız iş kazası tazminat hesaplama ekranını açın. Sağlık, gelir veya SGK satırları belirsizse sonucu uzman aktüeryal incelemeyle karşılaştırın.
İş kazası dosyasında beş ayrı soruyu cevaplayın
| Soru | Örnek veri | Hesaba etkisi |
|---|---|---|
| Olay ne zaman ve nasıl oldu? | Tutanak, bildirim, kamera, tanık | Olay akışını ve sorumluluk incelemesini kurar. |
| Sağlık etkisi nedir? | İstirahat, tedavi, oran, sürekli etki | Geçici ve sürekli dönem ayrımını sağlar. |
| Gelir hangi döneme ait? | Bordro, banka, SGK hizmet dökümü | Ekonomik kaybın parasal temelini belirler. |
| Kusur nasıl açıklanıyor? | İSG eğitimi, ekipman, talimat, inceleme | Sorumluluk ve indirim senaryosunu etkiler. |
| Hangi ödeme yapıldı? | SGK ödeneği, gelir, teklif, dekont | Mahsup ve kalan zarar kontrolünü sağlar. |
İlk adım: olayın iş kazası niteliğini ve delilleri sabitlemek
İş kazası bildiriminin yapılıp yapılmadığı, olayın iş sırasında veya işyeri bağlantısıyla nasıl gerçekleştiği ve kayıtların ne söylediği ilk inceleme konusudur. İşveren bildirimi, kolluk tutanağı, işyeri kayıtları veya sağlık başvurusu farklı tarihler içerebilir. Bu tarihler tek bir genel anlatımda kaybolmamalıdır.
Olay günü fotoğraf/video, vardiya, görev emri, giriş-çıkış, tanık, iş güvenliği eğitimi ve ekipman kayıtlarını koruyun. Sonradan düzenlenen bir belge, olay anındaki görüntü veya mesajın yerini her zaman tutmayabilir.
Geçici ve sürekli zarar kalemlerini ayırın
İstirahat süresindeki ücret veya kazanç etkisi ile kalıcı çalışma gücü kaybı aynı hesap değildir. Geçici dönem gün ve gelir belgeleriyle; sürekli dönem ise sağlık oranı, yaş, gelir, dönem, yaşam/çalışma varsayımı, kusur ve SGK bilgileriyle ayrıca incelenir.
Bakıcı ihtiyacı, tedavi giderleri ve yol/ulaşım gibi belgeli giderler de uygun dosyalarda ayrı kalemler olabilir. Sağlık raporunda süre, oran ve ihtiyaç açıklanmıyorsa, bu kalemleri sınırsız veya kesin kabul etmek yerine eksik belgeyi belirleyin.
İşveren kusuru hesabın tek başına sonucu değildir
Kusur, olayın oluş şekli ve iş güvenliği tedbirleri üzerinden değerlendirilir. Eğitim verilmiş mi, ekipman sağlanmış mı, talimat ve denetim var mı, çalışma ortamı güvenli mi, işçinin görevi neydi? Bu sorular cevaplanmadan yalnızca yüzde yazmak dosya analizini eksik bırakır.
İşveren kusurunun belirlenmesi ile sağlık etkisinin ekonomik karşılığı da ayrı başlıklardır. Oran veya kusur kesinleşmemişse hesaplama aracında farklı senaryolar kurun ve hangi senaryonun hangi belgeye dayandığını işaretleyin.
Gelir, yaş ve çalışma dönemi
Gelir verisini net/brüt, aylık/yıllık ve olay/hesap tarihi bakımından ayırın. Bordro, banka, SGK hizmet dökümü ve meslek bilgileri birbirini doğruluyor mu kontrol edin. Gelir belgesi yoksa emsal veya asgari ücret referansı gündeme gelebilir; bu referans kişinin mesleği ve dosya dönemi görülmeden otomatik sonuca çevrilmemelidir.
Geçmişte belgelenmiş gelir ile geleceğe ilişkin varsayım aynı şey değildir. Aktif ve pasif dönem, yaşam tablosu, artış ve iskonto yaklaşımı raporda açıklanmalıdır. Hesaplama için gerekli bilgiler yazımızdaki klasör düzeniyle dosyanızı hazırlayın.
SGK ödemeleri ve mahsubu
Geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri, peşin sermaye değeri ve başka ödemeler aynı satırda birleştirilmemelidir. Ödeme türü, tarihi, dönemi, tutarı ve hangi zarar kalemiyle ilişkili olduğu ayrı izlenmelidir.
Bir raporun SGK mahsubu yapması, bütün SGK verisinin aynı şekilde düşüldüğü anlamına gelmez. SGK mahsubu rehberini ve iş kazası hesap kontrolünü kullanarak rapor satırlarını belgeyle karşılaştırın.
Hesaplama ekranına doğru veri girin
TL tutarlarını 35.000,00 biçiminde yazın; nokta binlik, virgül ondalık ayırıcıdır. Gün ve oran alanlarını para gibi biçimlendirmeyin. Rakam yazarken sistem biçimlendirse bile sonuç ekranındaki değeri bordro, rapor veya dekontla karşılaştırın.
Ön hesaplama dosyanın yaklaşık yönünü gösterir. Kesin sonuç olarak kabul edilmemelidir; özellikle oran, kusur, SGK veya gelir belgesinin tartışmalı olduğu dosyalarda farklı senaryolar ayrıca incelenmelidir.
Başvuru veya rapor öncesi belge listesi
- İş kazası bildirimi ve olay tutanağı
- İSG eğitimi, talimat, ekipman ve vardiya kayıtları
- Kamera, fotoğraf ve tanık bilgileri
- İlk sağlık başvurusu, epikriz ve tedavi kayıtları
- İstirahat, oran ve sürekli iş göremezlik belgeleri
- Bordro, banka, SGK hizmet dökümü ve meslek kayıtları
- SGK ödenek/gelir, PSD ve ödeme belgeleri
- Sigorta teklifi, önceki rapor ve dekontlar
Belgeleri hazırladıktan sonra iş kazası hesaplama aracında temel senaryoyu oluşturun. Mevcut hesabı satır satır kontrol ettirmek istiyorsanız aktüeryal hesaplama kapsamını inceleyin.
Sık sorulan sorular
İş kazasında herkes aynı tazminatı mı alır?
Hayır. Yaş, gelir, sağlık etkisi, kusur, çalışma dönemi, SGK ve ödeme kayıtları kişiden kişiye değişir.
SGK’dan ödeme almak işverenden tazminat istenmesine engel mi?
SGK ödemesi ile işveren sorumluluğu aynı hukuki ve ekonomik kalem değildir. Ödeme türü ve tazminat hesabıyla bağlantısı dosya özelinde incelenir.
İşveren kusuru kesinleşmeden hesaplama yapılır mı?
Alternatif kusur senaryolarıyla ön değerlendirme yapılabilir; kesinleşmemiş oran kesin sonuç gibi sunulmamalıdır.
İş kazası tazminat hesabı için rapor almak gerekir mi?
Ön hesaplama temel verilerle yapılabilir; belge ve yöntem ayrıntısı gereken dosyalarda rapor, sonucu denetlenebilir hale getirir.
Sonuç
İş kazası dosyasında doğru başlangıç; olayı, kusuru, sağlık etkisini, geliri ve SGK ödemelerini birbirine karıştırmadan düzenlemektir. Hesaplamayı başlatın, ardından belirsiz kalan kalemleri belge bazlı raporla kontrol edin.
Bu içerik genel bilgilendirme ve ön değerlendirme amacı taşır; hukuki görüş, resmi SGK kararı veya kesin tazminat taahhüdü değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
İş kazası sonrası hangi tazminat kalemleri incelenebilir?
Dosyaya göre geçici iş göremezlik, sürekli iş gücü kaybı, tedavi ve bakım giderleri, gelir kaybı, manevi tazminat ve SGK ile ilişkili kalemler ayrı ayrı değerlendirilebilir.
İş kazası rehberindeki bilgiler hesaplama aracına nasıl taşınır?
Olay tarihi, yaş, gelir, oran, kusur, geçici dönem ve SGK verileri belgelerle karşılaştırıldıktan sonra ilgili hesaplama ekranında ayrı girdiler olarak kullanılmalıdır.
İş kazası tazminatı için uzman hesap ne zaman düşünülür?
Teklif, ödeme veya hesap raporu arasında fark varsa; oran, gelir, dönem, kusur ya da SGK mahsubu tartışmalıysa belge bazlı uzman aktüeryal inceleme yararlı olabilir.
İş kazası dosyasının dört ayrı katmanı
İş kazası hesabı; olayın iş kazası niteliği, işveren veya diğer sorumluların kusuru, SGK süreci ve çalışanın gerçek zararının hesabı olmak üzere dört katmanda incelenir. SGK’nın olayı iş kazası olarak kaydetmesi işverenin yüzde yüz kusurlu olduğunu göstermez; kusur raporu bulunması da sağlık ve gelir zararını tek başına hesaplamaz.
| Katman | Temel belgeler | Sonuca etkisi |
|---|---|---|
| Olay | Bildirim, tutanak, tanık, kamera | İş bağlantısı ve olay biçimi |
| Kusur | İSG kayıtları, eğitim, risk değerlendirmesi | Sorumluluk paylaşımı |
| SGK | Ödenek, gelir kararı, PSD yazısı | Sosyal sigorta ödemeleri ve mahsup kontrolü |
| Zarar | Sağlık, gelir, yaş ve çalışma kayıtları | Geçici ve sürekli ekonomik kayıp |
Olayın ilk gününde korunması gereken deliller
Kaza tutanağı, işyeri kamera kaydı, vardiya çizelgesi, görev emri, makine bakım kaydı, kişisel koruyucu donanım teslimi ve tanık bilgileri zaman geçtikçe kaybolabilir. Hastane kaydındaki olay anlatımı ile işveren bildirimindeki anlatım farklıysa çelişki ilk aşamada not edilmelidir. Elektronik mesajlar ve fotoğraflar tarih bilgileriyle saklanmalıdır.
Sigortasız çalışma veya alt işveren ilişkisi bulunması delil ihtiyacını artırır. Şantiye giriş kaydı, ücret ödemesi, mesajlaşma ve aynı ekipte çalışan tanıklar çalışma ilişkisini göstermeye yardımcı olabilir. sigortasız işçi iş kazası rehberi bu dosyalardaki belge sırasını açıklar.
İşveren kusuru nasıl değerlendirilir?
Risk değerlendirmesi, eğitim, denetim, koruyucu ekipman, makine güvenliği ve çalışma talimatları kusur incelemesinin parçalarıdır. Bir formda işçinin imzasının bulunması, eğitimin içeriğinin ve fiilî denetimin otomatik olarak yeterli olduğunu göstermez. İşçinin davranışı da olayın oluş biçimiyle birlikte değerlendirilir.
Asıl işveren, alt işveren, ekipman sahibi ve başka üçüncü kişiler aynı olayda farklı sorumluluklara sahip olabilir. Hesaplanan zarar önce kusursuz toplam olarak gösterilmeli, ardından sorumluluk oranının hangi tarafa nasıl uygulandığı açıklanmalıdır.
Geçici iş göremezlik, sürekli oran ve bakıcı ihtiyacı
İstirahat süresi boyunca oluşan gelir kaybı geçici dönemdir. Kalıcı sağlık etkisi ve çalışma gücü azalması sürekli dönem hesabını oluşturabilir. Ağır yaralanmada başkasının yardımına ihtiyaç duyulan süre ayrıca incelenir. Bu üç başlık aynı oran veya aynı süreyle hesaplanmaz.
SGK geçici iş göremezlik ödeneği ödemişse gün ve kazanç bilgileriyle eşleştirilir. Sürekli gelir bağlanmışsa başlangıç tarihi, oran ve peşin sermaye değeri kaydedilir. Her SGK ödemesinin bütün zarar kalemlerinden otomatik düşülmesi yerine aynı zarar bağlantısı açıklanmalıdır.
Gerçek ücret nasıl belgelenir?
Bordro, banka hareketi, SGK prime esas kazanç, iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi, meslek odası ve emsal ücret bilgileri birlikte okunabilir. Elden ödeme iddiası yalnız sözlü beyanla kesin gelir haline getirilmemeli; çalışma biçimi, kıdem, görev ve ödeme kayıtlarıyla desteklenmelidir.
Düzenli prim, vardiya, fazla çalışma ve yan hakların dönemleri ayrılır. Tek seferlik ödemenin geleceğin tamamına taşınması veya düzenli gelirin yok sayılması iki farklı hesap hatasıdır. Gelir kaynağı raporda açık biçimde gösterilmelidir.
SGK ödemesi ile işveren tazminatı arasındaki fark
SGK’nın bağladığı gelir sosyal sigorta sisteminden doğar; işverene yöneltilen maddi tazminat ise sorumluluk ve gerçek zarar hesabıyla ilişkilidir. Bu iki sistem arasında mahsup veya rücu bağlantısı bulunabilir, ancak tutarlar aynı adla ve aynı satırda gösterilmemelidir. SGK mahsubu rehberi ödeme kaynağı ve zarar kalemi eşleştirmesini açıklar.
İş kazası hesap raporunda bulunması gereken satırlar
- Olay, doğum ve hesap tarihi.
- Geçici iş göremezlik başlangıç ve bitişi.
- Sürekli sağlık etkisinin oranı ve rapor kaynağı.
- Belgeli net veya brüt gelir ve dönemleri.
- Aktif ve varsa pasif dönem ayrımı.
- İşçi, işveren ve diğer sorumluların kusuru.
- SGK ödenek, gelir ve peşin sermaye değeri.
- Önceki ödeme ve mahsuplar.
- Kullanılan yaşam tablosu ve hesap yöntemi.
- Brüt zarar, kusur sonrası sonuç ve açıklamalar.
İş kazası dosyasında sık yapılan hatalar
- SGK iş kazası kaydını kusur raporu sanmak.
- İstirahat günleri ile kalıcı oranı karıştırmak.
- Bordrodaki brüt tutarı açıklamadan net gelir gibi kullanmak.
- Alt işveren ve asıl işveren ilişkisini belgelememek.
- SGK ödemesini kaynağına bakmadan toplam zarardan düşmek.
- Eski sağlık raporunu kesin ve güncel kabul etmek.
- Yalnız toplam rakam veren raporu kontrol etmeden kullanmak.
