İnşaat şantiyesinde bir iskele çöküyor. Fabrikada bir presin kontrolü kayıyor. Bir kuryenin motoru iş seyahatinde devriliyor. Bu olayların hepsi iş kazası'dır ve hepsinin arkasında dikkatle yürütülmesi gereken bir hukuki süreç vardır. SGK'dan bağlanacak gelir, işverenden alınacak ek tazminat, kusur oranı tartışması, arabuluculuk, iş mahkemesi… Doğru yönetilmediğinde mağdur ya da yakınları, hak ettiklerinin yarısından azına razı oluyor.

Bu rehber; iş kazası geçiren çalışanlar, vefat edenlerin yakınları, sigorta uzmanları ve avukatlar için iş kazası tazminatının her boyutunu — SGK haklarından işveren tazminatına, kusur oranı tespitinden iş mahkemesi sürecine, somut hesaplama örneklerinden Yargıtay yerleşik içtihatlarına — 2026 itibarıyla geçerli mevzuat çerçevesinde anlatıyor.

İş Kazası Nedir? Sayılma Şartları

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesinde iş kazasının tanımı yapılmıştır. Bir olayın "iş kazası" sayılabilmesi için aşağıdaki durumlardan en az birinin gerçekleşmesi gerekir:

• İşyerinde bulunma sırasında — fiziksel olarak işyerinde olunan her dakika kapsamdadır (yemek arası, çay molası dahil)
• İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle — işyeri dışı görev sırasında olsa bile
• Görevli olarak başka bir yere gönderilme — iş seyahati, müşteri ziyareti, eğitim katılımı
• Emziren kadın sigortalının çocuğa süt vermek için ayrılan zamanlarda
• İşverence sağlanan taşıt ile gidiş-geliş sırasında — özel servis, şirket aracı; kişisel araç değil

İş kazası sayılmayan haller

• İşçinin kendi aracı / toplu taşıma ile evden işe gidişi (servis dışı)
• İşçinin işyerinde özel işiyle uğraşması sırasındaki kaza (telefon konuşması hariç)
• İşçinin suç işlemesi, kavga etmesi gibi kasıtlı eylemleri
• İşçinin alkollü/uyuşturucu etkisinde olması (kısmen indirgenir)

İş Sağlığı ve Güvenliği hükümleri için ayrıca 6331 sayılı İSG Kanunu devreye girer; işverenin koruyucu donanım, eğitim, denetim yükümlülüklerini düzenler.

İş Kazası Bildirimi: 3 İş Günü Kuralı

İşveren, iş kazasını kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır (5510 sayılı Kanun m.13). Bu bildirim e-Bildirge sistemi üzerinden yapılır.

Sorumluluk dağılımı

• İşveren: 3 iş günü içinde SGK'ya elektronik bildirim
• Çalışan veya yakını: Kolluk kuvvetlerine derhal bildirim (özellikle ağır yaralanma/ölüm halinde)
• Sağlık kuruluşu: SGK'ya elektronik bildirim (hastane bilgi sistemi otomatik)

Bildirim yapılmazsa

İşverenin bildirim yapmaması halinde:

• İdari para cezası verilir (her bildirim için ayrı)
• Kazadan kaynaklanan sigorta primlerinin tamamı işverene yüklenir (rücu mekanizması)
• Çalışan veya yakını kendisi bildirim yapabilir; SGK kabul eder

SGK'dan Alınabilecek Haklar

İş kazası geçiren sigortalı, SGK kapsamında aşağıdaki haklara sahiptir:

1) Sağlık Hizmetleri

İş kazası sonrası tüm tedavi masrafları SGK kapsamında karşılanır. Çalışanın katılım payı yoktur; protez, ortez, iyileştirme araç-gereç giderleri de SGK'dan karşılanır.

2) Geçici İş Göremezlik Ödeneği

İş kazası nedeniyle iş göremez raporu alan sigortalıya, raporlu olduğu günler için günlük kazancın 2/3'ü oranında ödenek verilir. İlk günden itibaren ödenir; istirahat raporlu süre boyunca devam eder.

3) Sürekli İş Göremezlik Geliri

Kaza sonucu çalışma gücünden en az %10 oranında kayba uğrayan sigortalıya bağlanır. Hesaplama:

Aylık gelir = Sigortalının ortalama günlük kazancı × Maluliyet oranı × 30

Bu gelir ömür boyu bağlanır. Sigortalı çalışmaya devam etse bile gelir kesilmez.

4) Ölüm Geliri ve Cenaze Yardımı

İş kazası ölümle sonuçlanırsa hak sahiplerine (eş, çocuk, anne-baba) ölüm geliri bağlanır:

• Eş: %50
• Çocuk başına: %25 (4 çocuğa kadar)
• Anne-baba (eş ve çocuk yoksa): %25 her biri

Cenaze yardımı ödeneği de SGK tarafından karşılanır (~10.000 TL aralığı, yıllık güncellenir).

İşverenden Talep Edilebilecek Tazminatlar

SGK'dan alınan haklar, çalışanın gerçek zararının yalnızca bir kısmını karşılar. Aradaki fark ve manevi yıkım için işverene karşı tazminat davası açılır. Ana kalemler:

Maddi tazminat kalemleri

• Kazanç kaybı: Çalışanın iş kazası nedeniyle uğradığı toplam gelir kaybından, SGK'nın ödediği gelirler düşülür. Aradaki fark işverenden istenir.
• Tedavi giderleri: SGK'nın karşılamadığı kısımlar (özel hastane farkı, refakatçi giderleri, evde bakım vb.).
• İş gücü kaybı tazminatı: Sürekli iş göremezlik durumunda ömür boyu uğrayacağı kayıp.
• Bakıcı gideri: %50 ve üzeri maluliyet halinde günlük bakım için harcanan tutar.
• Vefat halinde destekten yoksun kalma tazminatı (DYK): Eş, çocuk ve anne-baba için ayrı ayrı.

Manevi tazminat

Çalışanın yaşadığı acı, üzüntü ve psikolojik yıkıma karşılık takdir edilir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre kazanın ağırlığı, çalışanın aile durumu, kusur dağılımı ve tarafların ekonomik durumu dikkate alınır. 2026 itibarıyla:

• Hafif yaralanma: 50.000-150.000 TL
• Orta-ağır maluliyet: 200.000-500.000 TL
• %75+ maluliyet / vefat: 500.000-1.500.000 TL

Detay için: Manevi Tazminat Hesaplama Kriterleri.

Kusur Oranı Tespiti

İş kazası tazminat davasında en kritik unsurdur. İş Sağlığı ve Güvenliği Bilirkişi Raporu ile belirlenir. Bilirkişi olay yerini inceler, kazanın oluş şeklini analiz eder, mevzuata göre kim hangi yükümlülüğü yerine getirmemiştir tespit eder.

Tipik kusur dağılımları

Sebep	Genelde Kusur Oranı
Eğitim verilmemesi (İSG eğitimi yok)	İşveren %60-80
Kişisel koruyucu donanım (KKD) eksikliği	İşveren %70-100
Çalışanın KKD takmaması (verilmiş)	Çalışan %30-50
Makine bakım eksikliği	İşveren %80-100
Yetersiz aydınlatma / iskele güvensiz	İşveren %85-100
Çalışanın kural ihlali / acelesi	Çalışan %20-40
Üçüncü kişi (alt işveren) hatası	Müteselsil sorumluluk
Çalışanın alkollü olması	Çalışan %50-100

Kusur oranı tartışması

İşveren tarafının avukatı genelde çalışanın kusurunu yüksek göstermek ister; çalışan tarafı ise işverenin kusurunu vurgulamaya çalışır. Bilirkişi atamaları ve itiraz süreçleri kusur oranını şekillendirir.

Vefat Halinde Tazminat

İş kazasında vefat olduğunda, iş kazası süreçlerine ek olarak destekten yoksun kalma tazminatı devreye girer:

Hak sahipleri

• Eş: SGK ölüm geliri (%50) + işverenden ek DYK
• Çocuklar: SGK çocuk geliri (%25 her biri) + işverenden ek DYK
• Anne-baba: Fiilen destek olunmuşsa, SGK + işverenden ek DYK

SGK gelir mahsupu

İşverenden talep edilecek DYK tazminatından, SGK'nın bağladığı ölüm gelirlerinin bugünkü değeri mahsup edilir. Aktüer hesabıyla SGK gelirinin toplam değeri çıkarılır, kalan fark işverenden istenir.

Detaylı vefat süreci ve hak sahibi mantığı için: Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Tam Rehber.

Arabuluculuk: Zorunlu Ön Koşul

2018'de yapılan değişiklikle iş kazası tazminat davaları için arabuluculuk zorunlu ön koşul haline gelmiştir (7036 sayılı Kanun m.3). Yani dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorundasınız.

Arabuluculuk süreci

1. Adliyedeki Arabuluculuk Bürosu'na başvurulur
2. Tarafların atadığı ya da bürocanın atadığı arabulucu görüşmeleri başlatır
3. Genelde 2-4 hafta içinde ilk görüşme yapılır
4. Anlaşma halinde "Arabuluculuk Anlaşma Belgesi" hazırlanır, ilam hükmünde olur
5. Anlaşmazlık halinde "Anlaşmama Tutanağı" düzenlenir; iş mahkemesinde dava açılabilir

Arabuluculukta uzman mütalaa

Arabuluculuk masasında elinizde net bir tazminat hesaplaması olması, müzakerenin temelini oluşturur. Uzman mütalaa ile arabuluculuğa hazır gitmek, makul tutarlarda anlaşma sağlanmasını kolaylaştırır.

İş Mahkemesi Süreci

Arabuluculukta anlaşılamazsa, görevli mahkeme İş Mahkemesi'dir (7036 sayılı Kanun m.5).

Yargılama aşamaları

1. Dilekçe + harç + arabuluculuk anlaşmama tutanağı
2. Davalı işverenin cevap dilekçesi (15 gün)
3. İlk inceleme duruşması
4. İSG bilirkişi atanması ve raporu (kusur tespiti)
5. Sağlık bilirkişi atanması (varsa maluliyet itirazı)
6. Aktüer bilirkişi raporu (tazminat hesabı)
7. Tarafların bilirkişi raporlarına itirazı
8. Karar duruşması

Süre: 1.5-3 yıl arası. Ağır dosyalarda 4 yıla kadar uzayabilir.

İstinaf ve Yargıtay

İş Mahkemesi kararına 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf, oradan Yargıtay'a temyiz mümkündür. Yargıtay süreci 1-2 yıl daha sürebilir.

Zamanaşımı: 10 Yıl

İş kazasından doğan tazminat alacakları için zamanaşımı süresi 10 yıldır (TBK m.146). Trafik kazası için olan 2 yıllık öğrenme zamanaşımı iş kazaları için geçerli değildir; her durumda 10 yıllık süre uygulanır.

Ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır:

• Taksirle yaralama: 8 yıl
• Taksirle ölüm: 8 yıl
• Bilinçli taksir / kasıt: 12-15 yıl

Hesaplama Yöntemleri ve Parametreler

İş kazası tazminat hesaplamasında kullanılan parametreler:

Parametre	Yargıtay yerleşik
Yaşam tablosu	TRH 2010
Net iskonto oranı	%1.8
Reel gelir artışı	%0 ya da %1
Aktif yaş sonu	Erkek 65, Kadın 60-65
SGK gelir mahsubu	Bugünkü değer
Kusur indirimi	İSG bilirkişi raporu

Detaylı yöntemler: TRH 2010 Yaşam Tablosu ve İş Gücü Kaybı Hesaplama.

3 Senaryo: Somut Hesaplama Örnekleri

Senaryo 1: 32 yaş erkek, inşaat işçisi, %35 maluliyet

• Aylık net: 22.000 TL · İşveren kusur oranı: %80 · Çalışan kusur: %20 (KKD takmamış)
• Tedavi giderleri (SGK dışı): 90.000 TL
• SGK sürekli iş göremezlik geliri (bugünkü değer): ~720.000 TL
• Gerçek iş gücü kaybı (aktüer): ~3.180.000 TL
• İşverenden istenecek fark: 3.180.000 − 720.000 = 2.460.000 TL
• Çalışan kusur indirimi (%20): -492.000 TL → 1.968.000 TL
• Manevi tazminat: ~280.000 TL
• İşveren toplam ≈ 2.338.000 TL

Senaryo 2: 45 yaş kadın, ofis çalışanı, vefat

• Aylık net: 35.000 TL · Eş 47 yaş + 2 çocuk (15, 10 yaş)
• İşveren kusur: %100 (binadan düşme, korkuluk yok)
• SGK ölüm geliri: eş %50 + çocuk başına %25 = %100 toplam
• Gerçek DYK toplam: ~5.250.000 TL
• SGK gelir mahsubu (bugünkü değer): ~1.580.000 TL
• İşverenden istenecek fark: 3.670.000 TL
• Manevi (eş + 2 çocuk): ~900.000 TL
• Cenaze gideri: 60.000 TL
• İşveren toplam ≈ 4.630.000 TL

Senaryo 3: 28 yaş erkek, kurye, %15 maluliyet

• Aylık net: 18.000 TL · İş seyahati sırasında trafik kazası
• Hem iş kazası hem trafik kazası: çifte sigorta süreci
• SGK sürekli gelir: bağlanmadı (%10 altında ama gerçek %15)
• İş gücü kaybı (aktüer): ~1.480.000 TL
• Trafik sigortasından (ZMSS): 1.200.000 TL
• Kalan kısım işverenden: ~280.000 TL
• Manevi: 150.000 TL
• Toplam tazminat ≈ 1.630.000 TL (sigorta + işveren)

Alt İşveren ve Müteselsil Sorumluluk

İşçi alt işverenin (taşeron) çalışanı ise, alt işveren ve asıl işveren müteselsil sorumlu'dur (4857 sayılı İş Kanunu m.2). Bu çalışan açısından büyük bir avantajdır:

• Alt işverenin ödeme gücü olmasa bile asıl işverenden tahsil yapılabilir
• Asıl işveren ödeme yaptıktan sonra alt işverene rücu eder
• Çalışan bu iç hesaplaşmadan etkilenmez; tek noktadan tazminat alır

İnşaat sektöründe çoğu işçi taşeron çalışanıdır; bu nedenle dava asıl işverene de yöneltilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşyerinde değil, eve giderken kaza geçirdim. İş kazası mı?

İşveren tarafından sağlanan bir taşıtla iş yerine gidiş-geliş sırasında olduysa iş kazasıdır. Kişisel araç ya da toplu taşıma ile gerçekleşen kazalar genellikle iş kazası sayılmaz. Servis kazası en yaygın bu kategori örneğidir.

İşverenle anlaşıp tazminatı feragat ettim, sonradan hak talep edebilir miyim?

Mahkemece denetlenmemiş feragat anlaşmaları, işçinin korunması ilkesi gereği geçersiz sayılabilir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatları çerçevesinde gerçek zarar tespit edildiğinde fark talep edilebilir. Özellikle SGK gelir farkı için hak doğmaktadır.

SGK iş kazası saymadı, ne yapmalıyım?

SGK'nın iş kazası saymama kararına karşı 6 ay içinde idari yargıda iptal davası açılabilir. Kararın iptali halinde tüm geçmiş haklar geri alınır. Bu süreçte İSG bilirkişisi olay yerini inceleyerek iş kazası niteliğini doğrular.

İşveren benim kusurlu olduğumu söylüyor. Ne yapayım?

Kusur oranı İSG bilirkişi raporuyla belirlenir. İşverenin sözel beyanı bağlayıcı değildir. Bilirkişi raporunda eğitim verilmediği, KKD eksik olduğu, makine bakımının yapılmadığı gibi tespitler işveren kusurunu artırır.

Mevcut işyerimde çalışmaya devam ediyorum. Tazminat istesem işten atılır mıyım?

İş kazası tazminatı istemek nedeniyle işten çıkarma haksız fesih'tir. İşten çıkarılırsanız ek olarak işe iade davası açabilir, kıdem ve ihbar tazminatı alabilirsiniz. Pratiğe işverenler bu riski göze almak istemediğinden çıkarma sıkça olmaz.

Aynı kazada hem trafik hem iş kazası var. Hangi süreç işler?

Her iki süreç paralel işler: trafik tarafında ZMSS, iş tarafında SGK + işveren. Mağdur tek bir tazminat alır (mükerrer ödeme yasağı), ancak farklı kalemler farklı kaynaklardan tahsil edilebilir.

İşveren batık, ödeme yapamıyor. Kayboldu mu?

Hayır. İşveren sigortası varsa (zorunlu değil ama yaygın) sigorta öder. Alt işveren ise asıl işverenden tahsil edilir. Hiç ödeyen yoksa son çare olarak İcra takibi başlatılır. SGK gelirleri her halükârda ödenmeye devam eder.

Kayıt dışı çalışıyordum. Tazminat alabilir miyim?

Evet, kayıt dışı çalışan da iş kazası tazminatı isteyebilir. Bu durumda öncelikle "tespit davası" açılarak sigortalı olunduğu tespit edilir, sonrasında ana dava sürdürülür. Süreç biraz uzar (ek 6-12 ay).

İlgili Yazılar

• İş Kazası Yaralanma Tazminatı Hesaplama
• İş Kazası Maluliyet Oranı ve Tazminat
• İş Kazası Sonrası Çalışanın Hakları
• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
• Manevi Tazminat Hesaplama Kriterleri
• Uzman Mütalaa Nedir?
• Trafik Kazası Tazminatı 2026 (Pillar 1)